Trong bối cảnh thị trường bảo hiểm ngày càng phát triển, việc doanh nghiệp mua bảo hiểm nhân thọ cho nhân viên hoặc cá nhân tự tham gia bảo hiểm đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn mà nhiều người lao động và doanh nghiệp quan tâm chính là: Khoản tiền bồi thường từ bảo hiểm nhân thọ có phải chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay không?

Dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến năm 2019, đặc biệt là Thông tư 111/2013/TT-BTC và Thông tư 92/2015/TT-BTC, chúng ta cần phân biệt rõ các trường hợp sau đây để áp dụng đúng chính sách thuế.

1. Tiền bồi thường bảo hiểm nhân thọ được miễn thuế TNCN

Theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các khoản thu nhập từ bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm phi nhân thọ, tiền bồi thường tai nạn lao động, khoản bồi thường nhà nước và các khoản bồi thường khác theo quy định của pháp luật về bồi thường nhà nước là thu nhập được miễn thuế.

Như vậy, nếu người lao động tự tham gia bảo hiểm hoặc được doanh nghiệp mua cho, khi xảy ra sự kiện bảo hiểm (như ốm đau, tai nạn, tử vong...) và nhận được tiền bồi thường từ công ty bảo hiểm, khoản tiền này sẽ không bị khấu trừ thuế TNCN. Đây là chính sách nhân văn nhằm hỗ trợ người gặp rủi ro ổn định cuộc sống.

2. Phí bảo hiểm do doanh nghiệp mua hộ: Khi nào tính thuế?

Đây là nội dung phức tạp hơn và thường gây nhầm lẫn cho bộ phận kế toán. Việc xác định thuế TNCN đối với phí bảo hiểm do doanh nghiệp mua cho nhân viên phụ thuộc vào tính chất của loại bảo hiểm đó:

Trường hợp bảo hiểm không có tích lũy về phí

Nếu doanh nghiệp mua cho người lao động các loại bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm tự nguyện khác không có tích lũy về phí bảo hiểm (ví dụ: bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm tử kỳ thuần túy), thì khoản tiền phí này không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của người lao động.

Quy định này áp dụng cho cả trường hợp mua bảo hiểm của các doanh nghiệp bảo hiểm không thành lập tại Việt Nam nhưng được phép bán bảo hiểm tại Việt Nam theo quy định pháp luật.

Trường hợp bảo hiểm có tích lũy về phí

Đối với các loại bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hưu trí tự nguyện có tích lũy về phí bảo hiểm, chính sách thuế được thực hiện như sau:

• Tại thời điểm doanh nghiệp mua bảo hiểm: Khoản phí này chưa tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của người lao động.
• Tại thời điểm đáo hạn hợp đồng hoặc nhận tiền phí tích lũy: Công ty bảo hiểm có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10% trên khoản tiền phí tích lũy tương ứng với phần doanh nghiệp đã mua cho người lao động.

"Trường hợp doanh nghiệp mua cho người lao động bảo hiểm nhân thọ có tích lũy về phí bảo hiểm thì đến thời điểm đáo hạn hợp đồng, công ty bảo hiểm khấu trừ tiền thuế theo tỷ lệ 10% trên khoản tiền phí tích lũy tương ứng với phần doanh nghiệp mua cho người lao động từ ngày 01/7/2013."

3. Cách thức khấu trừ thuế đối với phí tích lũy

Pháp luật cũng quy định rõ về phương thức thu thuế để đảm bảo tính công bằng. Nếu khoản phí tích lũy được trả nhiều lần (thay vì trả một lần khi đáo hạn), tiền thuế sẽ được khấu trừ theo tỷ lệ 10% tương ứng với từng lần chi trả.

Cần lưu ý rằng, phần phí bảo hiểm do cá nhân tự bỏ tiền túi ra mua thì khi nhận lại tiền tích lũy sẽ không phải nộp thuế TNCN, vì đây là khoản thu nhập sau thuế của cá nhân đã được sử dụng để đầu tư vào bảo hiểm.

Việc nắm vững các quy định này giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và đảm bảo quyền lợi tối đa cho người lao động trong các chính sách phúc lợi của công ty.

Nguồn tham khảo: Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, Thông tư 111/2013/TT-BTC.