Trong đời sống xã hội, không ít người vẫn còn nhầm lẫn giữa các hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, việc xác định một hành vi là tội phạm hay chỉ là vi phạm hành chính mang ý nghĩa sống còn đối với quyền lợi của mỗi cá nhân.

Tội phạm là gì? Những hành vi nào bị coi là tội phạm?

Tội phạm là khái niệm mang tính nghiêm trọng nhất trong hệ thống pháp luật. Theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.

Ví dụ thực tế: Một người có hành vi mua bán trái phép con dấu, tài liệu của cơ quan nhà nước. Theo khoản 1 Điều 342 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi này có thể bị phạt tiền từ 5 đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 02 năm. Đây chính là một tội phạm hình sự.

Vi phạm hành chính là gì? Khác gì so với tội phạm?

Khác với tội phạm, vi phạm hành chính thường có mức độ nguy hiểm thấp hơn và chủ yếu xâm phạm đến trật tự quản lý nhà nước. Căn cứ vào khoản 1 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012:

Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính.

Ví dụ thực tế: Hành vi cố ý gây thương tích cho người khác nhưng tỷ lệ tổn thương cơ thể chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, người vi phạm có thể bị phạt tiền. Đây là vi phạm hành chính.

Bảng so sánh chi tiết Tội phạm và Vi phạm hành chính

Để giúp bạn đọc có cái nhìn tổng quan nhất, dưới đây là bảng so sánh các tiêu chí cơ bản giữa hai loại hành vi này:

Tại sao việc phân biệt lại cực kỳ quan trọng?

Việc xác định một hành vi là tội phạm hay vi phạm hành chính không chỉ đơn thuần là tên gọi, mà nó quyết định trực tiếp đến tương lai và quyền lợi của người vi phạm. Một người bị kết án hình sự sẽ phải đối mặt với việc bị hạn chế quyền tự do và có án tích, gây khó khăn cho việc xin việc hoặc xuất cảnh sau này. Ngược lại, vi phạm hành chính dù bị phạt tiền nhưng sẽ không bị coi là có án tích.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn cái nhìn rõ nét nhất về ranh giới giữa tội phạm và vi phạm hành chính. Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý cụ thể, hãy tham khảo ý kiến của luật sư để được bảo vệ quyền lợi tốt nhất.