Nhiều người dân vẫn lầm tưởng rằng việc xây nhà trên mảnh đất lúa của gia đình là chuyện "nội bộ". Tuy nhiên, theo quy định mới nhất tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, hành vi này không chỉ bị xử phạt hành chính nặng nề mà còn buộc phải tháo dỡ công trình, khôi phục lại hiện trạng ban đầu.

Mức phạt "khủng" lên đến 400 triệu đồng

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới là sự phân hóa rõ rệt về mức phạt dựa trên địa giới hành chính và diện tích vi phạm. Cụ thể, tại Điều 8 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi chuyển đất trồng lúa sang đất ở trái phép được quy định như sau:

Điều 8. Sử dụng đất trồng lúa sang loại đất khác mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép

... 3. Hành vi chuyển đất trồng lúa sang đất ở thuộc địa giới hành chính của xã thì hình thức và mức phạt như sau:

a) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với diện tích đất từ dưới 0,01 héc ta;

... đ) Phạt tiền từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,1 héc ta trở lên.

Đặc biệt, theo khoản 4 Điều 8, nếu hành vi vi phạm xảy ra tại khu vực phường hoặc thị trấn, mức phạt sẽ được nhân đôi. Điều này đồng nghĩa với việc mức phạt cao nhất có thể chạm ngưỡng 400 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm.

Không chỉ là nộp tiền phạt

Nhiều người có tâm lý "phạt cho tồn tại", tức là chấp nhận nộp tiền để được giữ lại công trình. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành quy định rất nghiêm ngặt về biện pháp khắc phục hậu quả. Theo đó, người vi phạm buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất. Điều này có nghĩa là toàn bộ công trình xây dựng trái phép sẽ phải bị tháo dỡ, trả lại mặt bằng để trồng lúa.

Bên cạnh đó, người vi phạm còn buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm. Đây là một khoản chi phí không hề nhỏ, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người dân nếu không tìm hiểu kỹ quy định pháp luật trước khi thực hiện.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để tránh rơi vào tình cảnh "tiền mất tật mang", người dân cần lưu ý:

• Kiểm tra kỹ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại địa phương trước khi có ý định xây dựng.
• Thực hiện đầy đủ thủ tục xin chuyển mục đích sử dụng đất tại cơ quan có thẩm quyền nếu mảnh đất đó nằm trong diện được phép chuyển đổi.
• Tuyệt đối không tự ý xây dựng công trình kiên trì trên đất trồng lúa khi chưa có giấy phép.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP không chỉ giúp bảo vệ tài sản cá nhân mà còn góp phần duy trì trật tự quản lý đất đai của Nhà nước.