Tình trạng nhiều dự án chung cư, nhà xưởng công nghiệp hay các cơ sở dịch vụ thương mại dù chưa hoàn tất các thủ tục nghiệm thu phòng cháy chữa cháy (PCCC) nhưng đã vội vã bàn giao, đưa vào vận hành, khai thác sử dụng vẫn diễn ra khá phổ biến trong thời gian qua. Thực trạng này tiềm ẩn rủi ro cháy nổ thảm khốc, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân cũng như doanh nghiệp.

Để siết chặt kỷ cương quản lý an toàn cháy nổ, Chính phủ đã ban hành Nghị định 347/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Theo đó, quy định mới đã bổ sung chế tài nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm điều kiện nghiệm thu PCCC trước khi khai thác công trình.

Mức phạt tiền lên đến 50 triệu đồng với cá nhân và 100 triệu đồng với tổ chức

Theo quy định tại khoản 1 Điều 32 Nghị định 347/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP):

• Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi: Đưa công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông đã được thẩm duyệt thiết kế hoặc thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy vào khai thác, sử dụng khi chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông chưa hoàn thành việc tổ chức nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy theo quy định.
• Mức phạt tiền trên áp dụng đối với cá nhân vi phạm. Trường hợp tổ chức vi phạm thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân (tức mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng).

Điểm mới căn bản trong căn cứ xử phạt từ ngày 15/9/2026

So sánh với quy định trước đây tại khoản 3 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi bị xử phạt trước kia được xác định là: đưa công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng "khi chưa có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành".

Tuy nhiên, kể từ ngày 15/9/2026 khi Nghị định 347/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, căn cứ xử phạt đã được điều chỉnh phù hợp với tinh thần phân cấp, đề cao trách nhiệm tự chủ của chủ đầu tư theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024:

• Thời điểm phát sinh hành vi vi phạm: Hành vi vi phạm bị xử phạt phát sinh ngay từ thời điểm chủ thể có trách nhiệm chưa hoàn thành việc tổ chức nghiệm thu PCCC theo đúng trình tự, quy chuẩn mà đã tự ý đưa công trình hoặc phương tiện vào vận hành, hoạt động thương mại.
• Trách nhiệm của chủ đầu tư: Quy định mới ràng buộc chặt chẽ nghĩa vụ chủ động tổ chức nghiệm thu toàn diện hệ thống an toàn phòng cháy của chủ đầu tư và chủ cơ sở, loại bỏ tâm lý trông chờ hoặc đổ lỗi cho cơ quan chức năng chậm ban hành văn bản.

Hậu quả pháp lý và rủi ro khi 'chạy trước luật'

Không chỉ dừng lại ở việc bị phạt tiền lên tới 100 triệu đồng, các công trình đưa vào sử dụng trái phép khi chưa nghiệm thu PCCC còn phải đối mặt với nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc:

• Buộc khắc phục và tạm dừng hoạt động: Cơ quan quản lý nhà nước sẽ yêu cầu đình chỉ hoặc tạm đình chỉ hoạt động của công trình, hạng mục vi phạm cho đến khi hoàn thành đầy đủ nghiệm thu PCCC.
• Trách nhiệm hình sự nếu xảy ra hỏa hoạn: Trong trường hợp cố tình vi phạm để xảy ra sự cố cháy nổ gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, người đứng đầu cơ sở hoặc chủ đầu tư hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy theo Bộ luật Hình sự.

Khuyến cáo dành cho chủ đầu tư và doanh nghiệp

Để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật và phòng ngừa các rủi ro đáng tiếc, chủ đầu tư, chủ công trình và người quản lý cơ sở cần lưu ý:

1. Rà soát toàn bộ hồ sơ thiết kế, quá trình thi công và các trang thiết bị PCCC đảm bảo khớp đúng với hồ sơ đã được cơ quan chức năng thẩm duyệt hoặc thẩm định.
2. Nghiêm túc tổ chức nghiệm thu nội bộ, nghiệm thu chạy thử liên động toàn bộ hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động, hệ thống hút khói, cầu thang thoát nạn và nguồn nước chữa cháy trước khi mời cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.
3. Tuyệt đối không bàn giao nhà cho cư dân, không cho khách thuê mặt bằng vào kinh doanh hay sản xuất khi chưa hoàn thành đầy đủ thủ tục nghiệm thu PCCC theo quy định của pháp luật.