Bước vào mỗi năm học mới, bên cạnh việc chuẩn bị sách vở và đồ dùng học tập, công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh luôn là mối quan tâm hàng đầu của các bậc phụ huynh và nhà trường. Nhiều phụ huynh thường băn khoăn: Kiểm tra sức khỏe đầu năm học được triển khai mấy lần trong một năm? Khám ở trường hay ở trạm y tế? Nội dung thăm khám gồm những gì và gia đình có phải đóng thêm bất kỳ khoản phí nào không? Những thắc mắc thiết thực này đã được Bộ Y tế và Chính phủ quy định hết sức rõ ràng, minh bạch tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

1. Kiểm tra sức khỏe đầu năm học được thực hiện mấy lần một năm?

Căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 3 Thông tư 33/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, tần suất kiểm tra sức khỏe đầu năm học đối với trẻ em trong các cơ sở giáo dục mầm non và học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông được ấn định như sau:

• Tần suất thực hiện: Được tổ chức 01 năm 01 lần, diễn ra ngay vào dịp đầu năm học mới.

Quy định này đồng bộ với tinh thần tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 165/2026/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh. Theo đó, việc kiểm tra sức khỏe đầu năm học cho người học trong các cơ sở giáo dục được triển khai hàng năm theo pháp luật về công tác y tế trường học với hai điểm mấu chốt:

• Đối tượng áp dụng: Toàn bộ người học đang theo học trong các cơ sở giáo dục.
• Phương thức phối hợp: Nhà trường có trách nhiệm chủ động phối hợp với Trạm Y tế cấp xã hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện để tổ chức kiểm tra sức khỏe ban đầu và khám sàng lọc bệnh, tật học đường cho học sinh.

Đặc biệt, nhằm tránh tình trạng lãng phí và chồng chéo, điểm c khoản 2 Điều 3 Thông tư 33/2026/TT-BYT nêu rõ: Trường hợp địa phương đã tổ chức khám sức khỏe định kỳ vào đầu năm học cho trẻ em và học sinh theo quy định pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh thì không bắt buộc phải thực hiện thêm đợt kiểm tra sức khỏe đầu năm học riêng biệt.

2. Địa điểm tổ chức kiểm tra sức khỏe đầu năm học ở đâu?

Nhiều bậc phụ huynh lo lắng về việc phải tự đưa con em đến các bệnh viện tuyến trên đông đúc để xin giấy chứng nhận sức khỏe. Tuy nhiên, theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 3 Thông tư 33/2026/TT-BYT, địa điểm thực hiện việc kiểm tra sức khỏe rất linh hoạt và tạo điều kiện tối đa cho người học:

• Tại cơ sở giáo dục: Bác sĩ và nhân viên y tế từ trạm y tế hoặc bệnh viện đến trực tiếp tại trường học để tổ chức khám lưu động ngay tại phòng y tế hoặc các phòng chức năng.
• Tại Trạm Y tế cấp xã, phường, thị trấn: Cơ sở y tế gần nhất trên địa bàn quản lý trường học.
• Tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Các bệnh viện, phòng khám đa khoa có ký hợp đồng hỗ trợ y tế học đường.
• Địa điểm khác phù hợp: Được bố trí căn cứ vào điều kiện thực tế của từng địa phương nhưng bắt buộc phải bảo đảm các điều kiện chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh theo luật định.

3. Nội dung kiểm tra sức khỏe đầu năm học gồm những danh mục gì?

Mục tiêu cốt lõi của hoạt động kiểm tra sức khỏe đầu năm không phải là khám bệnh chuyên sâu mà nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe ban đầu, kịp thời phát hiện sớm các bệnh lý học đường (cận thị, loạn thị, vẹo cột sống, suy dinh dưỡng, béo phì...) để có phương án can thiệp sớm. Tùy thuộc vào từng lứa tuổi phát triển, nội dung kiểm tra được phân hóa bài bản theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 3 Thông tư 33/2026/TT-BYT:

3.1. Danh mục kiểm tra sức khỏe đối với trẻ em mầm non

Trẻ lứa tuổi mầm non đang trong giai đoạn vàng của sự phát triển cả về thể chất lẫn nhận thức. Theo Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 33/2026/TT-BYT, quy trình kiểm tra sức khỏe bao gồm việc thu thập thông tin tiền sử bệnh tật của gia đình, bản thân, lịch sử tiếp xúc nguồn lây lao và các nội dung chuyên môn:

• Kiểm tra dấu hiệu sinh tồn: Đo thân nhiệt, đếm mạch đập, nhịp thở và ghi nhận các dấu hiệu bất thường về tuần hoàn, hô hấp.
• Đánh giá thể lực và dinh dưỡng: Cân đo chiều dài/chiều cao, đo chu vi vòng đầu, vòng cánh tay; phân loại tình trạng dinh dưỡng (cân đối, còi xương, thiếu máu, suy dinh dưỡng hay béo phì).
• Theo dõi phát triển tinh thần - vận động: Đánh giá mức độ vận động thô và tinh theo từng lứa tuổi; phát hiện sớm các dấu hiệu chậm phát triển trí tuệ hoặc nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ (đặc biệt đối với nhóm trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi).
• Rà soát tiền sử tiêm chủng: Kiểm tra kỹ sổ tiêm chủng cá nhân về các mũi vắc xin thiết yếu (Lao sơ sinh, Viêm gan B, bạch hầu, ho gà, uốn ván, sởi...) theo Chương trình tiêm chủng mở rộng.
• Khám lâm sàng các hệ cơ quan: Quan sát sắc diện toàn trạng (màu sắc da, niêm mạc); khám vùng đầu - mặt - cổ; kiểm tra mắt (thị lực, tình trạng lác mắt, sụp mí); khám tai - mũi - họng; kiểm tra khoang miệng và răng (phát hiện dính thắng lưỡi, sâu răng, khiếm khuyết vòm miệng); đánh giá hệ cơ xương khớp và cột sống.

3.2. Danh mục kiểm tra sức khỏe đối với học sinh phổ thông

Đối với học sinh cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông, Phụ lục III của Thông tư hướng dẫn tập trung vào việc tầm soát các bệnh tật học đường thường gặp do tư thế ngồi học hoặc môi trường ánh sáng gây ra:

• Đo lường thể lực: Kiểm tra chính xác chiều cao, cân nặng, tính toán chỉ số khối cơ thể (BMI), đo huyết áp và tần số mạch đập.
• Khám chuyên khoa lâm sàng: Kiểm tra thị lực từng mắt để kịp thời phát hiện tật khúc xạ; khám chuyên khoa tai mũi họng; khám răng hàm mặt; kiểm tra độ cong vẹo của cột sống và hình thái khung xương ngực.
• Đánh giá tâm lý học đường: Quan sát hành vi, cảm xúc nhằm phát hiện sớm các biểu hiện âu lo, căng thẳng, trầm cảm hoặc các bất thường về tâm lý để phối hợp với gia đình hỗ trợ tâm lý kịp thời.
• Kết luận và lập hồ sơ quản lý: Tổng hợp phân loại sức khỏe, lập sổ theo dõi y tế học đường điện tử hoặc giấy, thông báo kết quả cụ thể đến từng phụ huynh và gửi giấy hẹn khám chuyên khoa nếu phát hiện bệnh lý cần điều trị.

4. Kinh phí kiểm tra sức khỏe đầu năm học lấy từ đâu? Phụ huynh có phải trả tiền?

Một trong những câu hỏi được nhiều gia đình quan tâm nhất là: Nhà trường có được thu tiền kiểm tra sức khỏe đầu năm học từ phụ huynh học sinh hay không? Câu trả lời đã được khẳng định rõ tại Điều 5 Thông tư 33/2026/TT-BYT về cơ cấu nguồn kinh phí thực hiện:

• Nguồn kinh phí sự nghiệp y tế, giáo dục và đào tạo: Được trích từ ngân sách nhà nước cấp hàng năm theo phân cấp ngân sách hiện hành của các đơn vị.
• Nguồn từ Quỹ bảo hiểm y tế: Trích từ nguồn kinh phí chăm sóc sức khỏe ban đầu của cơ quan Bảo hiểm xã hội chuyển cho các trường học theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế.
• Nguồn hỗ trợ từ Quỹ Phòng bệnh: Theo quy định chi tiết của Luật Phòng bệnh và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Nguồn tài trợ, huy động hợp pháp khác: Đóng góp từ các chương trình, dự án y tế cộng đồng hoặc các nhà tài trợ trong và ngoài nước.

Như vậy, hoạt động kiểm tra sức khỏe đầu năm học là quyền lợi chăm sóc sức khỏe ban đầu chính đáng của học sinh, được chi trả từ nguồn ngân sách nhà nước và Quỹ bảo hiểm y tế. Các cơ sở giáo dục không được tự ý đặt ra các khoản thu trái quy định đối với nội dung kiểm tra sức khỏe định kỳ tiêu chuẩn này.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 165/2026/NĐ-CP và Thông tư 33/2026/TT-BYT sẽ giúp các bậc phụ huynh an tâm phối hợp chặt chẽ với nhà trường và trạm y tế địa phương, bảo đảm cho con em mình một nền tảng sức khỏe vững vàng trong suốt năm học.