Nhằm chuẩn bị toàn diện và chu đáo cho ngày khai giảng năm học mới 2026 - 2027, ngày 10/7/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã thay mặt Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Công văn số 777/TTg-TCCV về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã. Đây là một bước đi mang tính đột phá, chuyển trọng tâm từ việc giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc toàn diện mạng lưới giáo dục nước nhà.

Một trong những nội dung cốt lõi của chỉ đạo lần này là yêu cầu các địa phương thực hiện sắp xếp các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông công lập để hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn theo hai mô hình tổ chức cụ thể. Lộ trình thực hiện được siết chặt khi Thủ tướng yêu cầu hoàn thành việc sắp xếp trước ngày 30/8/2026.

Mô hình trường học quy mô lớn hướng tới tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng giảng dạy (ảnh minh họa)

Chi tiết 2 mô hình trường học quy mô lớn được áp dụng toàn quốc

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 777/TTg-TCCV, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp công lập cấp tỉnh, cấp xã đối với giáo dục mầm non và phổ thông sẽ được chuẩn hóa theo hai mô hình trường học quy mô lớn:

Mô hình thứ nhất: Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc Trung tâm giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu

• Cấu trúc tổ chức: Gồm có 01 trường chính đóng vai trò trung tâm quản lý và điều hành, kết hợp với các phân hiệu, điểm trường lẻ được phân bổ tại các địa bàn lân cận.
• Cơ cấu nhân sự tối ưu: Hệ thống quản lý sẽ được tinh gọn triệt để với 01 Hiệu trưởng chung cho toàn bộ trường chính và các phân hiệu. Các Phó Hiệu trưởng sẽ được phân công phụ trách các phân hiệu tùy theo quy mô. Đặc biệt, trường sẽ sử dụng chung 01 bộ phận hành chính - nhân sự (bao gồm kế toán, thủ quỹ, văn thư) để giảm tải bộ máy gián tiếp.
• Tổ chức chuyên môn: Các tổ chuyên môn được tổ chức linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng phân hiệu, điểm trường nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn và đồng bộ hóa chất lượng dạy học.
• Bố trí quản lý thực tế: Tùy thuộc vào quy mô lớp học, số lượng học sinh và khoảng cách địa lý thực tế đến trường chính, địa phương sẽ bố trí mỗi phân hiệu có 01 Phó Hiệu trưởng phụ trách trực tiếp trong tổng số định mức biên chế được giao để bảo đảm chất lượng giáo dục toàn diện.

Mô hình thứ hai: Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn

• Cấu trúc tổ chức: Mô hình này được triển khai linh hoạt tại 01 địa điểm tập trung hoặc phân bổ tại các địa điểm khác nhau trên cùng địa bàn. Cấu trúc bao gồm 01 trường chính và các phân hiệu, điểm trường vệ tinh tích hợp nhiều cấp học (ví dụ: trường liên cấp Tiểu học - THCS hoặc THCS - THPT).
• Cơ cấu nhân sự dùng chung: Tương tự mô hình một, cơ cấu nhân sự gồm 01 Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng và bộ phận hành chính - nhân sự dùng chung cho toàn trường. Các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù cũng được điều phối chung để tối ưu hóa hiệu suất làm việc.
• Quản lý phân hiệu: Căn cứ vào tình hình thực tế về cấp học, quy mô lớp, số lượng học sinh và khoảng cách địa lý, mỗi phân hiệu sẽ được bố trí 01 Phó Hiệu trưởng phụ trách nằm trong tổng định mức biên chế được giao, bảo đảm không làm phát sinh thêm biên chế quản lý dôi dư.

Thủ tướng Chính phủ cho phép Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ động điều chỉnh chi tiết các mô hình trên sao cho phù hợp nhất với điều kiện địa lý, kinh tế - xã hội của từng địa phương. Tuy nhiên, mọi sự điều chỉnh đều phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc: bảo đảm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động và không làm phát sinh rào cản học tập cho học sinh.

Nguyên tắc "vàng" trong sắp xếp: Không sáp nhập cơ học, lấy người học làm trung tâm

Công văn số 777/TTg-TCCV nêu rõ quan điểm chỉ đạo của Chính phủ là tuyệt đối không thực hiện sáp nhập một cách cơ học chỉ để đạt chỉ tiêu giảm đầu mối. Việc sắp xếp phải dựa trên các nguyên tắc chuyên môn, khoa học giáo dục và phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi.

Đặc biệt, Thủ tướng đưa ra những quy định cấm và giới hạn nghiêm ngặt nhằm bảo vệ quyền lợi của người học và giáo viên:

• Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông: Do sự khác biệt hoàn toàn về đặc điểm tâm sinh lý, phương pháp chăm sóc và giáo dục giữa trẻ mầm non và học sinh phổ thông.
• Không sáp nhập trường phổ thông với các trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên.
• Không sắp xếp cơ sở giáo dục chuyên biệt (trường cho trẻ khuyết tật, trường phổ thông dân tộc nội trú...) chung với các trường phổ thông đại trà để bảo đảm quyền lợi giáo dục đặc thù.
• Giải thể các điểm trường lẻ không đạt chuẩn: Đối với các điểm trường lẻ không bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất tối thiểu theo quy định tại Nghị định 125/2024/NĐ-CP, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, địa phương cần kiên quyết giải thể để tập trung học sinh về các trường bán trú, nội trú tại điểm trường chính. Trường hợp chưa chuẩn bị kịp cơ sở vật chất thì phải khẩn trương hoàn thiện để sắp xếp dứt điểm cho năm học sau (2027 - 2028).

Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý cũng được làm rõ. Theo quy định tại Nghị định 142/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực giáo dục, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ phê duyệt Phương án tổng thể, chỉ đạo xây dựng Đề án và quyết định sắp xếp các cơ sở giáo dục trên địa bàn theo đúng thẩm quyền pháp luật.

Sắp xếp trường dạy nghề: Mỗi tỉnh, thành phố có tối đa không quá 03 trường công lập

Không chỉ dừng lại ở giáo dục phổ thông, mạng lưới giáo dục nghề nghiệp cũng đối mặt với cuộc tái cấu trúc mạnh mẽ trong Quý III/2026. Thủ tướng yêu cầu khắc phục triệt để tình trạng đào tạo phân tán, trùng lắp và chất lượng thấp.

Chỉ tiêu cụ thể được đưa ra là: Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ được duy trì tối đa không quá 03 trường dạy nghề công lập (không tính các trường tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên). Phương án xử lý đối với các cơ sở dôi dư hoặc hoạt động kém hiệu quả bao gồm:

• Đối với trường trung cấp nghề: Thực hiện giải thể nếu hoạt động không hiệu quả, hoặc tiến hành sáp nhập, hợp nhất vào các trường cao đẳng theo quy định tại Nghị định 143/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 140/2018/NĐ-CP và Nghị định 24/2022/NĐ-CP).
• Đối với các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên: Tiến hành sáp nhập, hợp nhất thành một đầu mối duy nhất hoạt động tại trụ sở chính và các địa điểm thực hành theo quy định, hướng tới thành lập trường trung học nghề khi đủ điều kiện. Lộ trình hoàn thành toàn bộ công tác sắp xếp này là trong Quý III/2026.

Giải quyết thấu đáo bài toán nhân sự dôi dư và chăm lo đời sống giáo viên

Sáp nhập trường lớp đồng nghĩa với việc dôi dư cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Hiệu phó) và nhân viên hành chính. Để ổn định tâm lý cho đội ngũ nhà giáo trước thềm năm học mới 2026 - 2027, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các địa phương phải xây dựng phương án nhân sự cực kỳ chi tiết và nhân văn:

• Bố trí công việc mới phù hợp: Chủ động luân chuyển cán bộ quản lý dôi dư sang làm giáo viên giảng dạy trực tiếp, hoặc chuyển sang phụ trách công tác quản lý giáo dục tại Ủy ban nhân dân cấp xã tùy theo năng lực và nguyện vọng.
• Bảo lưu chế độ chính sách: Thực hiện nghiêm túc việc bảo lưu phụ cấp chức vụ, chế độ đãi ngộ đối với cán bộ quản lý bị ảnh hưởng do sắp xếp bộ máy theo đúng quy định pháp luật hiện hành và các chính sách đặc thù của địa phương.
• Giải quyết chế độ nghỉ hưu, thôi việc: Đối với những nhân sự có nguyện vọng nghỉ theo chế độ, địa phương cần khẩn trương giải quyết nhanh chóng, đúng pháp luật, bảo đảm quyền lợi tối đa cho người lao động.
• Chăm lo đời sống giáo viên vùng khó khăn: Thủ tướng đặc biệt yêu cầu các địa phương rà soát, đầu tư xây dựng nhà công vụ cho giáo viên công tác tại các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo; đồng thời áp dụng linh hoạt cơ chế dạy liên trường để tối ưu hóa nguồn nhân lực hiện có.

Với mục tiêu giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm ngày 01/7/2025, đợt tổng rà soát và sắp xếp quy mô lớn này được kỳ vọng sẽ thổi một luồng sinh khí mới vào quản trị học đường, nâng cao chất lượng dạy và học, hướng tới hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3, 4 tuổi và đạt tỷ lệ 85% người trong độ tuổi hoàn thành THPT vào năm 2030.