Thi hành án tử hình là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn, không chỉ đòi hỏi sự chính xác, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình pháp lý mà còn gây ra những áp lực tâm lý vô cùng nặng nề đối với những người trực tiếp thực hiện. Nhằm bảo đảm quyền lợi, hỗ trợ kịp thời về cả vật chất lẫn tinh thần cho các lực lượng thực thi nhiệm vụ này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 203/2026/NĐ-CP quy định về thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại văn bản này là các quy định chi tiết về chế độ bồi dưỡng, đặc biệt là quyền lợi được nghỉ dưỡng lên đến 10 ngày dành cho người trực tiếp tiêm thuốc độc thi hành án.

Chế độ nghỉ dưỡng 10 ngày và bồi dưỡng đặc thù cho Đội Thi hành án tử hình

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 203/2026/NĐ-CP, những người trực tiếp tham gia Đội Thi hành án tử hình sẽ được hưởng các chế độ chính sách rất cụ thể sau khi hoàn thành nhiệm vụ:

"1. Người tham gia Đội Thi hành án tử hình được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng ba lần mức lương cơ sở khi thi hành án tử hình đối với 01 người và nghỉ dưỡng 10 ngày theo quy định chung về chế độ nghỉ dưỡng đối với cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, Quân đội nhân dân."

Quy định này thể hiện tính nhân văn sâu sắc của pháp luật Việt Nam. Việc trực tiếp tước đi quyền sống của một con người – dù đó là tội phạm bị kết án tử hình theo đúng quy định pháp luật – luôn để lại những chấn động tâm lý không nhỏ đối với các chiến sĩ trong Đội Thi hành án. Khoảng thời gian nghỉ dưỡng 10 ngày không chỉ là chế độ nghỉ ngơi vật lý thông thường, mà còn là cơ hội để họ giải tỏa áp lực tinh thần, cân bằng lại trạng thái tâm lý trước khi quay trở lại công tác.

Bên cạnh đó, mức bồi dưỡng bằng 03 lần mức lương cơ sở cho mỗi ca thi hành án đối với một người cũng là sự ghi nhận xứng đáng cho tính chất đặc biệt nguy hiểm và áp lực của công việc này.

Mức bồi dưỡng đối với các lực lượng phối hợp và hỗ trợ khác

Không chỉ quan tâm đến lực lượng trực tiếp thi hành án, Nghị định 203/2026/NĐ-CP còn quy định rất rõ ràng về chế độ bồi dưỡng đối với các lực lượng phối hợp, bảo đảm tính công bằng và bao quát toàn bộ quy trình thi hành án.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 203/2026/NĐ-CP, mức bồi dưỡng bằng 01 lần mức lương cơ sở khi thi hành án tử hình đối với 01 người sẽ được áp dụng cho các đối tượng sau:

• Người tham gia Hội đồng thi hành án tử hình;
• Thư ký Hội đồng thi hành án tử hình;
• Cán bộ quản giáo trực tiếp quản lý phạm nhân bị thi hành án;
• Người thực hiện nhiệm vụ ghi âm, ghi hình, chụp ảnh quá trình thi hành án;
• Người phiên dịch (nếu có);
• Người thực hiện lăn tay người bị thi hành án tử hình;
• Người thực hiện khâm liệm, giao tử thi, tro cốt hoặc mai táng người bị thi hành án.

Ngoài ra, đối với các lực lượng vòng ngoài tham gia bảo đảm an ninh, trật tự hoặc đại diện chính quyền địa phương, mức bồi dưỡng cũng được quy định cụ thể tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 203/2026/NĐ-CP:

"3. Người tham gia bảo đảm an ninh, trật tự; đại diện Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp xã); điều tra viên được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng một phần hai mức lương cơ sở khi thi hành án tử hình đối với 01 người."

Sự phân cấp rõ ràng này giúp việc chi trả ngân sách bảo đảm đúng người, đúng việc, tương xứng với mức độ đóng góp và trách nhiệm của từng cá nhân trong toàn bộ quy trình.

Quy trình thi hành án tử hình nghiêm ngặt theo quy định mới

Để các chế độ chính sách trên được áp dụng một cách minh bạch, toàn bộ quy trình thi hành án tử hình phải tuân thủ tuyệt đối các quy định nghiêm ngặt của pháp luật tố tụng hình sự. Theo quy định tại Điều 77 Luật Thi hành án hình sự 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), trình tự thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc được thực hiện qua các bước chặt chẽ:

Bước 1: Chuẩn bị và áp giải
Căn cứ quyết định thi hành án, lực lượng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp hoặc Vệ binh hỗ trợ tư pháp tiến hành áp giải người chấp hành án đến nơi làm việc của Hội đồng thi hành án tử hình.

Bước 2: Kiểm tra thông tin nhân thân
Cán bộ chuyên môn tiến hành lăn tay, kiểm tra danh bản, chỉ bản, đối chiếu kỹ lưỡng với hồ sơ gốc. Quá trình này bắt buộc phải được chụp ảnh, ghi hình và lập biên bản chi tiết.

Bước 3: Công bố các quyết định pháp lý
Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình công bố quyết định thi hành án, các quyết định không kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cũng như văn bản về việc không được ân giảm hình phạt tử hình. Người chấp hành án được tự đọc hoặc được nghe đọc/phiên dịch các văn bản này. Toàn bộ quá trình công bố phải được ghi âm, ghi hình lưu hồ sơ.

Bước 4: Tiến hành tiêm thuốc độc
Cán bộ chuyên môn thực hiện việc tiêm thuốc độc theo lệnh của Chủ tịch Hội đồng. Sau đó, bác sĩ pháp y sẽ xác định tình trạng của người bị thi hành án và báo cáo kết quả.

Bước 5: Hoàn tất thủ tục và mai táng
Hội đồng lập biên bản thi hành án, báo cáo cơ quan có thẩm quyền và tiến hành thủ tục khai tử tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thi hành án. Việc bảo quản tử thi, tổ chức mai táng và vẽ sơ đồ mộ được thực hiện chu đáo theo quy định.

Ý nghĩa của việc ban hành Nghị định 203/2026/NĐ-CP

Việc ban hành Nghị định 203/2026/NĐ-CP thay thế cho Nghị định 43/2020/NĐ-CP trước đây là một bước đi tất yếu nhằm đồng bộ hóa hệ thống pháp luật sau khi Luật Thi hành án hình sự 2025 đi vào cuộc sống. Những điều chỉnh về chế độ bồi dưỡng dựa trên mức lương cơ sở mới không chỉ bảo đảm quyền lợi thực tế cho cán bộ, chiến sĩ mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với những người thực thi nhiệm vụ đặc thù, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh nhưng cũng đầy tính nhân văn của pháp luật Việt Nam.