Việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã tại Thủ đô không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về địa giới mà còn là một cuộc cải cách mạnh mẽ về tổ chức bộ máy. Để đảm bảo hệ thống chính trị vận hành thông suốt, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Hướng dẫn 09-HD/TU, vạch rõ lộ trình và cấu trúc cho chính quyền cơ sở trong giai đoạn mới.

Cơ cấu Hội đồng nhân dân: Tinh gọn nhưng hiệu quả

Theo hướng dẫn mới nhất, chính quyền địa phương tại các xã, phường sau sắp xếp vẫn duy trì mô hình đầy đủ gồm Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND). Tuy nhiên, cơ cấu lãnh đạo đã có những điều chỉnh mang tính chuyên nghiệp hóa cao hơn.

Cụ thể, lãnh đạo HĐND cấp xã sẽ bao gồm Chủ tịch (hoạt động kiêm nhiệm) và 01 Phó Chủ tịch hoạt động chuyên trách. Để đảm bảo chức năng giám sát, hai ban chủ chốt là Ban Kinh tế - Xã hội và Ban Pháp chế sẽ được thành lập. Mỗi ban có Trưởng ban kiêm nhiệm và 01 Phó Trưởng ban chuyên trách, giúp việc thẩm tra các báo cáo, dự thảo nghị quyết trở nên sâu sát và thực chất hơn.

Ủy ban nhân dân và các phòng chuyên môn: Điểm mới trong vận hành

Đối với Ủy ban nhân dân, bộ máy lãnh đạo được thiết kế linh hoạt để phù hợp với quy mô của từng đơn vị. Lãnh đạo UBND gồm Chủ tịch chuyên trách và 02 Phó Chủ tịch. Đáng chú ý, các Phó Chủ tịch sẽ kiêm nhiệm các chức danh quan trọng như Chánh Văn phòng HĐND và UBND hoặc Giám đốc Trung tâm phục vụ hành chính công.

Một trong những điểm nhấn của Hướng dẫn 09-HD/TU là việc cho phép thành lập tối đa 04 phòng chuyên môn và tương đương, bao gồm:

• Văn phòng HĐND và UBND;
• Phòng Kinh tế (đối với xã) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường);
• Phòng Văn hóa - Xã hội;
• Trung tâm phục vụ hành chính công.

Sự xuất hiện của Trung tâm phục vụ hành chính công tại cấp xã cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Việc tổ chức bộ máy phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành để đảm bảo tính pháp lý và sự thống nhất trong quản lý nhà nước.

Vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể

Bên cạnh bộ máy chính quyền, vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cũng được đặc biệt nhấn mạnh. Việc kiện toàn các tổ chức này sẽ thực hiện theo Điều lệ và các Nghị định của Chính phủ, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ trong việc vận động quần chúng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.

Đối với các đơn vị hành chính giữ nguyên (không thuộc diện sắp xếp), Thành ủy cũng đưa ra các phương án linh hoạt về số lượng Phó Chủ tịch UBND dựa trên điều kiện thực tế và việc tổ chức các phòng chuyên môn, nhằm tối ưu hóa nguồn lực cán bộ tại địa phương.

Với những hướng dẫn chi tiết này, Hà Nội kỳ vọng sẽ sớm ổn định bộ máy chính quyền cấp xã sau sắp xếp, tạo đà cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Thủ đô trong tương lai.