Sự kiện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chính thức nắm quyền độc quyền sản xuất vàng miếng SJC vào cuối tháng 8/2012 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong việc quản lý thị trường vàng, nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ quyền lợi người dân.

Quy trình kiểm soát vàng miếng SJC được thắt chặt theo quy định mới của Ngân hàng Nhà nước (ảnh minh họa)

Bước ngoặt lịch sử: Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng

Nhằm kiểm soát chặt chẽ thị trường kinh doanh vàng miếng và khẳng định quyền độc quyền của Nhà nước đối với hoạt động này, ngày 23/08/2012, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Quyết định 1623/QĐ-NHNN về việc tổ chức và quản lý sản xuất vàng miếng. Đây là bước đi cụ thể hóa các quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) là cơ quan duy nhất được tổ chức sản xuất vàng miếng. Tuy nhiên, thay vì tự mình thiết lập dây chuyền mới, NHNN đã quyết định chọn thương hiệu vàng SJC làm thương hiệu vàng quốc gia. Điều này đồng nghĩa với việc Công ty TNHH một thành viên Vàng bạc đá quý Sài Gòn (Công ty SJC) không còn quyền tự chủ trong việc sản xuất vàng miếng như trước đây.

Thị trường vàng miếng trở nên sôi động và có sự phân hóa rõ rệt sau khi Quyết định 1623 có hiệu lực (ảnh minh họa)

Công ty SJC chuyển từ "nhà sản xuất" sang "người gia công"

Dựa trên mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ và cân đối cung cầu trên thị trường, NHNN giao Công ty SJC thực hiện gia công vàng miếng với hàm lượng 99,99%. Các sản phẩm này vẫn giữ nguyên ký mã hiệu, chữ và số chỉ khối lượng của Công ty SJC nhưng mọi hoạt động sản xuất đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quyết định của NHNN.

Cụ thể, Công ty SJC chỉ được phép gia công vàng miếng SJC cho NHNN dựa trên:

• Khối lượng và hạn mức do NHNN phê duyệt.
• Nguồn vàng nguyên liệu do NHNN cung cấp hoặc cho phép.
• Thời điểm sản xuất theo kế hoạch của cơ quan quản lý.

Quy trình chuyển đổi các loại vàng miếng khác sang vàng SJC

Một trong những điểm đáng chú ý của Quyết định 1623/QĐ-NHNN là quy định về việc chuyển đổi các loại vàng miếng khác (vàng phi SJC) có nguồn gốc hợp pháp thành vàng miếng SJC. Các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng muốn thực hiện việc này phải:

1. Gửi văn bản đề nghị lên Ngân hàng Nhà nước.
2. Kèm theo kế hoạch gia công chi tiết.
3. Chỉ sau khi có văn bản chấp thuận của NHNN, các đơn vị này mới được ký hợp đồng gia công với Công ty SJC dưới sự giám sát chặt chẽ.

Cơ chế giám sát nghiêm ngặt để đảm bảo tính minh bạch

Để đảm bảo không có sai sót hay trục lợi trong quá trình gia công, Thống đốc NHNN đã quyết định thành lập Tổ giám sát của NHNN và Tổ giám sát của NHNN Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh. Các tổ này có nhiệm vụ giám sát trực tiếp toàn bộ quy trình từ khâu tiếp nhận vàng nguyên liệu đến khi ra thành phẩm vàng miếng SJC.

Việc thực hiện độc quyền sản xuất vàng miếng SJC được kỳ vọng sẽ giúp Nhà nước chủ động hơn trong việc can thiệp thị trường, xóa bỏ tình trạng đầu cơ, lũng đoạn giá vàng, từ đó góp phần ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam và kiềm chế lạm phát trong bối cảnh kinh tế năm 2012 còn nhiều thách thức.

Quyết định 1623/QĐ-NHNN chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 23/08/2012.