Trong quá trình tham gia giao thông, không ít trường hợp người điều khiển phương tiện khi thấy tín hiệu dừng xe của lực lượng chức năng đã nảy sinh tâm lý lo sợ và cố tình bỏ chạy. Câu hỏi đặt ra là: Trong những tình huống này, Cảnh sát giao thông (CSGT) có được quyền truy đuổi hay không? Và nếu có, giới hạn của việc truy đuổi này nằm ở đâu để đảm bảo an toàn cho cả người thực thi công vụ lẫn người dân?

Căn cứ pháp lý về việc dừng phương tiện và kiểm soát giao thông

Tại thời điểm cuối năm 2023, mọi hoạt động tuần tra, kiểm soát của lực lượng CSGT đều được điều chỉnh bởi Thông tư 32/2023/TT-BCA. Văn bản này quy định rất rõ về nhiệm vụ, quyền hạn cũng như quy trình dừng xe của cán bộ chiến sĩ khi làm nhiệm vụ.

Thực tế, trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về trật tự an toàn giao thông, thuật ngữ "truy đuổi" không được định nghĩa cụ thể như một biện pháp hành chính thông thường. Thay vào đó, pháp luật nhấn mạnh vào việc dừng phương tiện một cách an toàn. Điều này có nghĩa là ưu tiên hàng đầu luôn là tính mạng và sức khỏe của con người.

Khi nào CSGT được phép truy đuổi người vi phạm?

Việc truy đuổi người vi phạm thường chỉ diễn ra trong các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, không đơn thuần là các lỗi vi phạm hành chính thông thường (như không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ...). Cụ thể:

• Trường hợp có dấu hiệu tội phạm: Khi phát hiện đối tượng có hành vi phạm tội quả tang (trộm cắp, cướp giật, vận chuyển hàng cấm...) hoặc có tin báo tố giác tội phạm đang lẩn trốn trên phương tiện.
• Gây tai nạn rồi bỏ chạy: Đây là hành vi nguy hiểm, cần phải ngăn chặn kịp thời để xử lý và cấp cứu người bị nạn.
• Hành vi đe dọa nghiêm trọng đến an toàn giao thông: Đối tượng lạng lách, đánh võng, có biểu hiện say rượu bia mất kiểm soát, nếu không ngăn chặn ngay có thể gây thảm họa cho người khác.

Theo quy định tại Điều 16 Thông tư 32/2023/TT-BCA, việc dừng kiểm soát phải bảo đảm an toàn, đúng quy định và không gây cản trở hoạt động giao thông. Nếu việc truy đuổi gây nguy hiểm quá mức cho người đi đường, CSGT có thể lựa chọn các biện pháp thay thế hiệu quả hơn.

Các biện pháp thay thế việc truy đuổi trực tiếp

Để tránh những rủi ro đáng tiếc từ việc rượt đuổi tốc độ cao trên phố, lực lượng CSGT thường áp dụng các nghiệp vụ sau:

1. Phối hợp liên trạm: Thông báo qua bộ đàm cho các tổ tuần tra, chốt chặn phía trước để phối hợp dừng phương tiện một cách chủ động.
2. Phạt nguội qua camera: Ghi lại biển số phương tiện, trích xuất hình ảnh từ hệ thống camera giám sát giao thông để gửi thông báo xử phạt về tận nhà người vi phạm.
3. Sử dụng thiết bị kỹ thuật: Ghi hình làm căn cứ xử lý sau này thay vì phải dừng xe ngay lập tức trong tình huống nguy hiểm.

Quy trình dừng phương tiện chuẩn theo Thông tư 32/2023/TT-BCA

Người dân cần nắm rõ quy trình này để phối hợp và giám sát hoạt động của lực lượng chức năng:

1. Hiệu lệnh dừng xe

Theo Điều 17 Thông tư 32/2023/TT-BCA, CSGT sử dụng gậy chỉ huy, còi, loa hoặc tín hiệu ưu tiên. Ban đêm có thể sử dụng đèn tín hiệu chuyên dụng.

2. Thái độ và tác phong khi làm việc

Căn cứ Điều 18 Thông tư 32/2023/TT-BCA, khi phương tiện đã dừng, cán bộ CSGT phải:

"Thực hiện chào theo Điều lệnh Công an nhân dân; giữ đúng tư thế, lễ tiết, tác phong; có thái độ ứng xử đúng mực. Thông báo lý do kiểm soát và đề nghị xuất trình giấy tờ (bao gồm cả giấy tờ trên tài khoản định danh điện tử VNeID)."

Lời khuyên pháp lý: Việc bỏ chạy khi có hiệu lệnh của CSGT không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng mà còn có thể khiến bạn bị xử phạt nặng hơn với lỗi "Không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông". Hãy luôn bình tĩnh và thượng tôn pháp luật để bảo vệ chính mình.