Chế độ thăm gặp là một phần quan trọng trong công tác giáo dục cải tạo phạm nhân, giúp họ duy trì mối liên hệ với gia đình, tạo động lực để cải thiện hành vi và sớm tái hòa nhập cộng đồng. Với tinh thần nhân đạo và hướng tới sự tiến bộ của phạm nhân, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư 82/2026/TT-BQP, trong đó có những quy định đáng chú ý về việc phạm nhân được ăn cơm cùng người nhà. Đây không chỉ là một chính sách mang tính nhân văn sâu sắc mà còn là công cụ hữu hiệu để khuyến khích phạm nhân nỗ lực cải tạo.

Những trường hợp đặc biệt phạm nhân được ăn cơm cùng người nhà

Theo quy định tại khoản 6 Điều 4 Thông tư 82/2026/TT-BQP, Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân có thể xem xét, quyết định cho phạm nhân ăn cơm cùng người thân thích tại khu vực Nhà gặp phạm nhân trong các trường hợp sau:

• Phạm nhân được kéo dài thời gian gặp thân thích không quá 03 giờ: Đây là trường hợp áp dụng cho những phạm nhân có quá trình chấp hành án phạt tù tốt, được đánh giá cao về sự tiến bộ. Việc kéo dài thời gian gặp gỡ, kèm theo bữa cơm gia đình, sẽ giúp tăng cường sự gắn kết, động viên tinh thần cho phạm nhân.
• Phạm nhân được gặp vợ hoặc chồng ở phòng riêng không quá 24 giờ: Đối với những phạm nhân có thành tích cải tạo xuất sắc hơn, được xếp loại tốt trong thời gian dài, họ có thể được hưởng chế độ gặp vợ/chồng ở phòng riêng. Trong khoảng thời gian đặc biệt này, việc được ăn cơm cùng nhau sẽ tạo điều kiện để vợ chồng chia sẻ, động viên, củng cố tình cảm gia đình.

Ngoài ra, khoản 7 Điều 4 Thông tư 82/2026/TT-BQP cũng quy định thêm một trường hợp đặc biệt khác: “Trường hợp do yêu cầu giáo dục cải tạo, cần có sự phối hợp, tác động của gia đình để giáo dục phạm nhân thì Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân có thể cho phạm nhân gặp và ăn cơm cùng người thân thích.” Điều này cho thấy sự linh hoạt và tầm quan trọng của vai trò gia đình trong quá trình cải tạo của phạm nhân.

Điều kiện để phạm nhân được kéo dài thời gian gặp thân thích

Để được hưởng những quyền lợi đặc biệt như kéo dài thời gian gặp thân thích hoặc gặp vợ/chồng ở phòng riêng, phạm nhân cần đáp ứng các điều kiện cụ thể được quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 82/2026/TT-BQP:

1. Kéo dài thời gian gặp không quá 03 giờ

Phạm nhân có thể được kéo dài thời gian gặp tại Nhà gặp phạm nhân hoặc được gặp vợ hoặc chồng ở phòng riêng nhưng không quá 03 giờ nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có ít nhất 01 quý liền kề thời điểm gặp được xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên.
• Thời gian từ khi xếp loại quý liền kề gần nhất đến thời điểm gặp người thân thích được nhận xét, đánh giá, xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên.
• Do yêu cầu của công tác giáo dục cải tạo.

Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phạm nhân phải có ý thức cải tạo tốt, thể hiện qua việc được xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên. Đây là một sự ghi nhận cho những nỗ lực của họ trong quá trình chấp hành án.

2. Gặp vợ hoặc chồng ở phòng riêng không quá 24 giờ

Đối với chế độ đặc biệt hơn là gặp vợ hoặc chồng ở phòng riêng không quá 24 giờ, phạm nhân cần đáp ứng các tiêu chí cao hơn:

• Có ít nhất 02 quý liền kề thời điểm gặp người thân thích được xếp loại tốt.
• Thời gian từ khi xếp loại quý liền kề gần nhất đến thời điểm gặp người thân thích được nhận xét, đánh giá, xếp loại chấp hành án phạt tù tốt.
• Hoặc được khen thưởng.

Quy định này thể hiện sự khuyến khích mạnh mẽ đối với những phạm nhân có quá trình cải tạo đặc biệt xuất sắc, không chỉ đạt mức khá mà còn phải đạt mức tốt trong thời gian dài hoặc có những đóng góp tích cực được khen thưởng. Đây là một phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực vượt bậc của họ.

Đối tượng áp dụng và lưu ý quan trọng

Các quy định trên áp dụng cho phạm nhân đang chấp hành án phạt tù tại cơ sở giam giữ phạm nhân trong Quân đội nhân dân và người đã có quyết định thi hành án phạt tù đang ở trong trại tạm giam, phân trại tạm giam chờ chuyển đến nơi chấp hành án phạt tù. Điều này đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng chính sách đối với các đối tượng chịu sự quản lý của Bộ Quốc phòng.

Cần lưu ý rằng, việc cho phép phạm nhân ăn cơm cùng người nhà hay kéo dài thời gian thăm gặp đều dựa trên sự xem xét kỹ lưỡng của Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân, căn cứ vào điều kiện cụ thể và yêu cầu của công tác giáo dục cải tạo. Điều này đảm bảo rằng các quyền lợi này được áp dụng một cách công bằng, hợp lý và hiệu quả, góp phần vào mục tiêu giáo dục, cải tạo phạm nhân trở thành người có ích cho xã hội.

Chính sách này không chỉ thể hiện sự nhân văn của pháp luật Việt Nam mà còn là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công tác thi hành án hình sự, khuyến khích phạm nhân tích cực rèn luyện, cải tạo để sớm trở về với gia đình và cộng đồng.