Ngày 22/11/2019, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019. Với 7 chương và 52 điều, đạo luật này không chỉ thay đổi diện mạo của cuốn hộ chiếu mà còn tái định nghĩa lại toàn bộ quy trình thủ tục hành chính, hướng tới sự thuận tiện tối đa cho người dân.

Dưới đây là 6 điểm mới cốt lõi sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2020 mà mọi công dân cần nắm vững để chủ động trong các kế hoạch xuất ngoại của mình.

1. Tinh gọn các loại giấy tờ xuất nhập cảnh

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là việc tinh giản các loại giấy tờ. Theo quy định mới, giấy tờ xuất nhập cảnh sẽ chỉ còn 04 loại chính bao gồm: Hộ chiếu ngoại giao, Hộ chiếu công vụ, Hộ chiếu phổ thông và Giấy thông hành. Đáng chú ý, loại hình "Hộ chiếu thuyền viên" vốn quen thuộc trước đây đã chính thức bị bãi bỏ, gộp chung vào các nhóm đối tượng phù hợp khác.

Bên cạnh đó, khái niệm "Giấy thông hành" cũng được chuẩn hóa thành một tên gọi duy nhất, thay vì chia nhỏ thành 04 loại như quy định cũ, giúp giảm bớt sự chồng chéo và nhầm lẫn trong quá trình áp dụng thực tế.

2. Bước ngoặt công nghệ: Hộ chiếu gắn chip điện tử

Đây được coi là thay đổi "chấn động" nhất trong đợt cải cách này. Lần đầu tiên, công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên sẽ có quyền lựa chọn cấp hộ chiếu có gắn chip điện tử hoặc không gắn chip. Chip điện tử này sẽ lưu giữ thông tin được mã hóa của người mang hộ chiếu và chữ ký số của cơ quan cấp phát.

Việc áp dụng công nghệ này không chỉ giúp nâng cao tính bảo mật, chống làm giả mà còn là chìa khóa để công dân Việt Nam dễ dàng đi qua các cổng kiểm soát tự động (Autogate) tại các sân bay quốc tế, rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi.

3. Có Căn cước công dân - Làm hộ chiếu ở bất cứ đâu

Xóa bỏ rào cản về hộ khẩu, khoản 3 Điều 15 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 quy định rõ: Người có thẻ Căn cước công dân có quyền thực hiện thủ tục cấp hộ chiếu lần đầu tại Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh nơi thuận lợi nhất.

Điều này đồng nghĩa với việc một công dân có hộ khẩu tại Cà Mau nhưng đang làm việc tại Hà Nội hoàn toàn có thể làm hộ chiếu ngay tại Thủ đô nếu đã có thẻ Căn cước công dân, thay vì phải lặn lội về quê như trước đây. Đây là một bước tiến lớn trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho xã hội.

4. Hộ chiếu cấp riêng cho từng cá nhân, kể cả trẻ em

Nếu như trước đây, trẻ em dưới 9 tuổi thường được cấp chung vào hộ chiếu của cha hoặc mẹ, thì từ ngày 01/7/2020, quy định này sẽ không còn. Mỗi công dân, không phân biệt độ tuổi, sẽ được cấp một cuốn hộ chiếu riêng biệt. Quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi cá nhân và thuận tiện hơn trong việc quản lý, đối soát thông tin nhân thân khi xuất nhập cảnh.

Về thời hạn, hộ chiếu cho người từ đủ 14 tuổi trở lên vẫn giữ mức 10 năm, trong khi hộ chiếu cho người dưới 14 tuổi có thời hạn 05 năm và cả hai loại này đều không được gia hạn khi hết hạn.

5. Cơ chế cấp hộ chiếu theo thủ tục rút gọn

Luật mới cũng bổ sung các quy định nhân văn và linh hoạt trong các trường hợp khẩn cấp. Có 04 nhóm đối tượng sẽ được xem xét cấp hộ chiếu theo thủ tục rút gọn, bao gồm:

• Người ra nước ngoài bị mất hộ chiếu và muốn về nước ngay.
• Người bị trục xuất nhưng không có hộ chiếu.
• Người phải về nước theo các điều ước quốc tế.
• Trường hợp vì lý do quốc phòng, an ninh.

Hộ chiếu cấp theo thủ tục này thường là loại không gắn chip, có thời hạn không quá 12 tháng, giúp giải quyết nhanh chóng nhu cầu đi lại trong các tình huống đặc biệt.

6. Tự do lựa chọn nơi nhận kết quả

Không còn cảnh phải xếp hàng chờ đợi tại trụ sở công an để lấy hộ chiếu, người dân giờ đây có quyền yêu cầu nhận kết quả tại bất kỳ địa điểm nào thông qua dịch vụ chuyển phát bưu chính. Chỉ cần thanh toán phí dịch vụ, cuốn hộ chiếu sẽ được giao tận tay bạn, giúp tối ưu hóa trải nghiệm dịch vụ công trực tuyến.

Điều 15. Cấp hộ chiếu phổ thông ở trong nước
... 3. Người đề nghị cấp hộ chiếu lần đầu thực hiện tại cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh nơi thường trú hoặc nơi tạm trú; trường hợp có thẻ Căn cước công dân thực hiện tại cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh nơi thuận lợi.

Với những thay đổi mang tính lịch sử này, việc chuẩn bị cho mình một cuốn hộ chiếu gắn chip điện tử từ sau ngày 01/7/2020 chắc chắn sẽ là lựa chọn thông minh cho những ai yêu thích xê dịch hoặc thường xuyên đi công tác nước ngoài.