Trong cuộc sống hàng ngày, việc tặng cho tiền bạc giữa người thân, bạn bè hay đối tác là một hoạt động diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, nhiều người vẫn thắc mắc liệu khoản tiền này có được coi là thu nhập chịu thuế và phải thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước hay không? Để làm rõ vấn đề này, chúng ta cần đối chiếu trực tiếp với các quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC hướng dẫn về thuế thu nhập cá nhân.

Các khoản thu nhập từ quà tặng phải nộp thuế TNCN

Theo quy định tại khoản 10 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ nhận quà tặng là thu nhập chịu thuế TNCN chỉ bao gồm các loại tài sản cụ thể sau đây:

• Quà tặng là chứng khoán: Bao gồm cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác theo quy định của Luật Chứng khoán; cổ phần của các cá nhân trong công ty cổ phần theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
• Quà tặng là phần vốn góp: Vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh như công ty TNHH, hợp tác xã, công ty hợp danh, hợp đồng hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp tư nhân...
• Quà tặng là bất động sản: Quyền sử dụng đất, nhà ở (kể cả hình thành trong tương lai), kết cấu hạ tầng gắn liền với đất. Tuy nhiên, pháp luật quy định miễn thuế đối với quà tặng bất động sản giữa những người có quan hệ huyết thống, hôn nhân gần gũi như: Vợ với chồng; cha mẹ với con cái; ông bà với cháu nội/ngoại; anh chị em ruột với nhau.
• Quà tặng là tài sản khác phải đăng ký quyền sở hữu: Các loại tài sản như ô tô, xe máy, tàu thủy, du thuyền, tàu bay, súng săn, súng thể thao...

"10. Thu nhập từ nhận quà tặng là khoản thu nhập của cá nhân nhận được từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước..."

Tại sao nhận tặng cho bằng tiền mặt lại không phải nộp thuế?

Dựa trên danh mục liệt kê chi tiết tại Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, chúng ta có thể thấy tiền mặt (bao gồm cả tiền Việt Nam và ngoại tệ) không nằm trong danh sách các loại quà tặng phải chịu thuế TNCN.

Lý giải về điều này, các chuyên gia pháp lý cho rằng tiền mặt là loại tài sản không phải đăng ký quyền sở hữu hay quyền sử dụng với cơ quan Nhà nước. Do đó, việc kiểm soát dòng tiền tặng cho giữa các cá nhân là cực kỳ khó khăn và không khả thi trong công tác quản lý thuế. Vì vậy, khi bạn được người thân hoặc bạn bè tặng một khoản tiền mặt, dù giá trị lớn hay nhỏ, bạn cũng không phải kê khai và nộp thuế TNCN cho khoản thu nhập này.

Hướng dẫn cách tính thuế TNCN đối với các loại quà tặng khác

Mặc dù tiền mặt không chịu thuế, nhưng nếu bạn nhận được quà tặng thuộc danh mục phải đăng ký (như chứng khoán, xe cộ, bất động sản), bạn cần nắm rõ cách tính thuế theo quy định tại Điều 16 Thông tư 111/2013/TT-BTC.

Công thức tính thuế cơ bản

Số thuế TNCN phải nộp được xác định như sau:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất 10%

Trong đó, Thu nhập tính thuế là phần giá trị tài sản quà tặng vượt trên 10 triệu đồng mỗi lần nhận. Ví dụ, nếu bạn nhận được một chiếc xe máy trị giá 50 triệu đồng, phần thu nhập tính thuế sẽ là 40 triệu đồng (50 triệu - 10 triệu).

Xác định giá trị tài sản để tính thuế

• Đối với chứng khoán: Căn cứ vào giá trị chứng khoán tại thời điểm đăng ký chuyển quyền sở hữu.
• Đối với bất động sản: Căn cứ vào Bảng giá đất do UBND cấp tỉnh quy định hoặc giá tính lệ phí trước bạ tại thời điểm làm thủ tục.
• Đối với ô tô, xe máy: Căn cứ vào bảng giá tính lệ phí trước bạ do UBND cấp tỉnh ban hành.

Thời điểm và thủ tục khai thuế

Theo khoản 3 Điều 16 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản. Cá nhân có nghĩa vụ tự kê khai thuế theo từng lần phát sinh thu nhập.

Lời khuyên từ chuyên gia: Dù tiền mặt không chịu thuế, nhưng đối với các giao dịch tặng cho tài sản có giá trị lớn khác, người dân nên chủ động tìm hiểu quy định để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, tránh các rủi ro pháp lý hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế sau này.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn toàn diện về vấn đề nhận tặng cho tiền có phải nộp thuế TNCN không. Đừng quên theo dõi các bài viết tiếp theo để cập nhật những thay đổi mới nhất về chính sách thuế năm 2020.