Sau khi ly hôn, một trong những vấn đề gây tranh cãi và đau lòng nhất chính là quyền thăm nom con cái. Thực tế tại Việt Nam, không ít trường hợp người vợ (người trực tiếp nuôi con) tìm mọi cách ngăn cản, cấm đoán chồng cũ gặp gỡ, chăm sóc con trẻ vì những mâu thuẫn cá nhân chưa được giải quyết. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

1. Quyền thăm nom con sau ly hôn: Quyền thiêng liêng không ai được phép cản trở

Theo quy định tại Luật Hôn nhân và gia đình 2014, con cái là đối tượng được ưu tiên bảo vệ hàng đầu khi cha mẹ chấm dứt quan hệ hôn nhân. Dù con được giao cho ai trực tiếp nuôi dưỡng, thì quyền được nhận sự quan tâm, chăm sóc từ cả cha và mẹ vẫn phải được đảm bảo.

Cụ thể, tại khoản 3 Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ:

Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Như vậy, việc thăm nom con không chỉ là quyền mà còn là nghĩa vụ của người cha (hoặc mẹ) không trực tiếp nuôi con. Người vợ tuyệt đối không có quyền tự ý đặt ra các rào cản để ngăn cấm chồng cũ thực hiện quyền này, trừ khi có quyết định hạn chế từ Tòa án.

2. Hành vi ngăn cấm chồng thăm con bị xử phạt như thế nào?

Nhiều người lầm tưởng rằng việc nuôi con là toàn quyền quyết định ai được gặp con. Tuy nhiên, hành vi ngăn cản quyền thăm nom, chăm sóc giữa cha, mẹ và con là một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình.

Tại thời điểm tháng 11/2021, hành vi này sẽ bị xử lý theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Cụ thể, Điều 53 Nghị định 167/2013/NĐ-CP nêu rõ:

Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với hành vi ngăn cản quyền thăm nom, chăm sóc giữa ông, bà và cháu; giữa cha, mẹ và con, trừ trường hợp cha mẹ bị hạn chế quyền thăm nom con theo quyết định của Tòa án; giữa vợ và chồng; giữa anh, chị, em với nhau.

Mặc dù mức phạt tiền hiện nay được đánh giá là còn khá thấp, chưa đủ sức răn đe, nhưng đây là cơ sở pháp lý quan trọng để người bị ngăn cản yêu cầu cơ quan chức năng (Công an xã/phường) can thiệp và lập biên bản vi phạm.

3. Những trường hợp đặc biệt được phép hạn chế quyền thăm nom con

Pháp luật cũng dự phòng những tình huống người không trực tiếp nuôi con lợi dụng quyền thăm nom để gây hại cho trẻ. Theo Điều 82 và Điều 85 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án có thể quyết định hạn chế quyền thăm nom con của cha, mẹ trong các trường hợp sau:

• Lạm dụng việc thăm nom: Để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con của người đang trực tiếp nuôi dưỡng.
• Hành vi gây hại: Cha, mẹ bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm đạo đức nghiêm trọng đối với con.
• Lối sống đồi trụy: Có lối sống ảnh hưởng xấu đến sự phát triển nhân cách của con.
• Tẩu tán tài sản: Phá tán tài sản của con.

Lưu ý rằng, chỉ có Tòa án mới có thẩm quyền ra quyết định hạn chế quyền thăm nom. Người vợ không được tự mình nhân danh "bảo vệ con" để ngăn cấm chồng cũ nếu chưa có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

4. Giải pháp pháp lý khi bị vợ cũ ngăn cản gặp con

Nếu bạn đang rơi vào tình cảnh bị vợ cũ cấm cản gặp con, hãy bình tĩnh thực hiện các bước sau để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình:

4.1. Thương lượng và hòa giải

Đây luôn là giải pháp ưu tiên. Hãy cố gắng đối thoại, nhắc nhở đối phương về các quy định của pháp luật và nhấn mạnh rằng việc con được gặp cha là quyền lợi của chính đứa trẻ. Bạn có thể nhờ người thân, bạn bè hoặc tổ chức đoàn thể tại địa phương hỗ trợ hòa giải.

4.2. Yêu cầu cơ quan chức năng can thiệp

Nếu việc thương lượng không thành, bạn có thể gửi đơn trình báo đến Công an xã, phường nơi người vợ và con đang cư trú. Cơ quan công an có trách nhiệm kiểm tra, nhắc nhở và xử phạt hành chính đối với hành vi ngăn cản quyền thăm nom theo Điều 53 Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

4.3. Khởi kiện yêu cầu thực hiện quyền thăm nom hoặc thay đổi người nuôi con

Trong trường hợp người vợ vẫn cố tình vi phạm kéo dài, bạn có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp huyện để yêu cầu Tòa án buộc người vợ phải thực hiện nghĩa vụ cho bạn thăm nom con. Thậm chí, nếu việc ngăn cản này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của con, bạn có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con theo quy định tại Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Tóm lại, quyền thăm nom con sau ly hôn là quyền pháp định không thể xâm phạm. Mọi hành vi ngăn cấm trái pháp luật đều sẽ phải chịu những chế tài tương ứng. Vì tương lai và sự phát triển toàn diện của con trẻ, cha mẹ nên gạt bỏ mâu thuẫn cá nhân để cùng chung tay nuôi dưỡng con cái một cách tốt nhất.