Sự chuyển dịch từ phương pháp thuế khoán sang kê khai điện tử đang trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng hộ kinh doanh trên cả nước. Theo dự thảo Nghị định mới nhất, từ năm 2026, quy trình quản lý thuế sẽ được siết chặt nhưng đồng thời cũng tạo ra nhiều thuận lợi nhờ ứng dụng công nghệ. Vậy những thay đổi này cụ thể là gì và hộ kinh doanh cần chuẩn bị những gì?

Bước ngoặt mới trong quản lý thuế hộ kinh doanh từ năm 2026

Việc bãi bỏ dần thuế khoán và thay thế bằng hình thức kê khai dựa trên doanh thu thực tế là một phần trong lộ trình hiện đại hóa hệ thống thuế Việt Nam. Quy định này không chỉ giúp minh bạch hóa hoạt động kinh doanh mà còn đảm bảo sự công bằng giữa các loại hình doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019, việc quản lý thuế đối với hộ kinh doanh đang dần chuyển sang hướng tự động hóa. Dự thảo Nghị định mới đã cụ thể hóa lộ trình này cho giai đoạn từ năm 2026, tập trung vào việc sử dụng hóa đơn điện tử làm căn cứ tính thuế.

Phân loại 03 nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp

Dự thảo xác định rõ 03 nhóm đối tượng sẽ phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo cơ chế mới bao gồm:

• Các hộ và cá nhân kinh doanh hiện đang nộp thuế theo phương pháp khoán.
• Các hộ và cá nhân kinh doanh đã thực hiện kê khai thuế trước đó.
• Đặc biệt là nhóm hộ và cá nhân mới bắt đầu hoạt động kinh doanh từ ngày 01/01/2026.

Chi tiết nghĩa vụ khai thuế cho từng nhóm hộ kinh doanh

1. Nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ (không thuộc diện chịu thuế)

Đối với những hộ kinh doanh có doanh thu thấp, không thuộc diện chịu thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập cá nhân (TNCN), thủ tục hành chính sẽ được tối giản hóa tối đa. Cụ thể, các hộ này chỉ cần thực hiện kê khai doanh thu 01 lần duy nhất trong năm. Thời hạn nộp tờ khai chậm nhất là ngày 31/01 của năm kế tiếp.

2. Nhóm hộ kinh doanh quy mô lớn (thuộc diện chịu thuế GTGT, TNCN)

Đây là nhóm đối tượng có sự thay đổi rõ rệt nhất. Nghĩa vụ thuế sẽ được phân định dựa trên phương pháp xác định thu nhập:

• Nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu: Hộ kinh doanh thực hiện khai và nộp thuế TNCN theo quý, cùng thời điểm với tờ khai thuế GTGT.
• Nộp thuế theo phương pháp kê khai (Doanh thu - Chi phí): Đối với các hộ có hệ thống sổ sách kế toán đầy đủ, việc quyết toán thuế sẽ được thực hiện theo năm, hạn chót là ngày 31/01 năm sau.

3. Quy định riêng cho người mới bắt đầu kinh doanh

Đối với những cá nhân khởi nghiệp từ năm 2026, nghĩa vụ kê khai được chia làm hai giai đoạn để cơ quan thuế dễ dàng theo dõi và hỗ trợ:

• Nếu bắt đầu trong 06 tháng đầu năm: Phải nộp tờ khai lần đầu trước ngày 30/7 cho giai đoạn hoạt động đầu tiên.
• Nếu bắt đầu trong 06 tháng cuối năm: Thực hiện kê khai gộp cho cả năm trước ngày 31/01 năm sau.

Công nghệ hóa quản lý thuế: Tự động hóa tờ khai qua hóa đơn điện tử

Một trong những điểm sáng của dự thảo là cơ chế "Tờ khai gợi ý". Hệ thống quản lý của cơ quan thuế sẽ tự động tổng hợp dữ liệu từ hóa đơn điện tử và các nguồn thông tin liên ngành để lập sẵn tờ khai cho hộ kinh doanh. Điều này giúp giảm thiểu sai sót do con người và rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

"Hộ kinh doanh có doanh thu hằng năm dưới 01 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã, nhưng được khuyến khích tham gia để hưởng các tiện ích tự động hóa từ hệ thống thuế."

Lời khuyên cho hộ kinh doanh trước thềm quy định mới

Để thích ứng tốt với quy định từ năm 2026, các hộ kinh doanh nên bắt đầu làm quen với việc sử dụng hóa đơn điện tử và quản lý dòng tiền minh bạch. Việc chủ động cập nhật kiến thức pháp luật không chỉ giúp tránh các rủi ro về xử phạt vi phạm hành chính mà còn giúp hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa hình ảnh trong mắt khách hàng và đối tác.

Trên đây là những thông tin phân tích chuyên sâu về nghĩa vụ khai và nộp thuế của hộ kinh doanh từ năm 2026. Quý độc giả cần lưu ý đây là các nội dung dựa trên dự thảo và có thể có điều chỉnh khi văn bản chính thức được ban hành.