Việc quản lý thuế thu nhập cá nhân (TNCN) luôn là bài toán đau đầu đối với các chủ doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là khi sử dụng lao động thời vụ hoặc cộng tác viên. Hiểu rõ quy định về khấu trừ 10% không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động.

Đối tượng nào bị khấu trừ thuế TNCN mức 10%?

Theo quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng có tổng mức trả thu nhập từ 2.000.000 đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân.

Cụ thể, các trường hợp phổ biến bao gồm:

• Lao động thời vụ, thử việc: Những người ký hợp đồng dưới 3 tháng.
• Cá nhân không ký hợp đồng lao động: Bao gồm các khoản chi trả tiền công, tiền thù lao, tiền hoa hồng môi giới, tiền nhuận bút, hoặc tiền dịch vụ khác.
• Quan hệ dịch vụ: Nếu cá nhân không có đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp vẫn phải khấu trừ 10% khi chi trả từ 2 triệu đồng trở lên.

"i) Khấu trừ thuế đối với một số trường hợp khác: Các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động... hoặc ký hợp đồng lao động dưới ba (03) tháng có tổng mức trả thu nhập từ hai triệu (2.000.000) đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân."

Làm sao để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế 10%?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều người lao động quan tâm. Pháp luật cho phép cá nhân được tạm thời chưa bị khấu trừ thuế nếu đáp ứng đủ các điều kiện nhất định. Thay vì sử dụng mẫu cũ, hiện nay người lao động phải sử dụng Bản cam kết mẫu số 08/CK-TNCN ban hành kèm theo Thông tư 80/2021/TT-BTC.

Điều kiện để làm bản cam kết:

1. Cá nhân chỉ có duy nhất thu nhập tại nơi trả thu nhập đó.
2. Ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế.
3. Cá nhân phải có mã số thuế tại thời điểm làm cam kết.

Mức giảm trừ gia cảnh mới nhất áp dụng cho năm 2026

Để xác định mình có thuộc diện phải nộp thuế hay không, người lao động cần căn cứ vào mức giảm trừ gia cảnh quy định tại Điều 1 Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14:

• Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế: 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm).
• Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/tháng.

Ví dụ: Nếu bạn không có người phụ thuộc, nhưng tổng thu nhập trong năm ước tính dưới 132 triệu đồng, bạn hoàn toàn có quyền làm bản cam kết để nhận đủ 100% lương mà không bị trừ 10% thuế tại nguồn.

Trách nhiệm và lưu ý quan trọng đối với doanh nghiệp tư nhân

Doanh nghiệp tư nhân khi thực hiện khấu trừ thuế cần lưu ý các nghĩa vụ sau để tránh rủi ro pháp lý:

• Cấp chứng từ khấu trừ: Khi khấu trừ thuế, doanh nghiệp phải cấp chứng từ khấu trừ thuế cho cá nhân nếu họ có yêu cầu (trừ trường hợp ủy quyền quyết toán).
• Lưu trữ bản cam kết: Doanh nghiệp có trách nhiệm lưu giữ bản cam kết 08/CK-TNCN để xuất trình khi cơ quan thuế kiểm tra.
• Quyết toán thuế: Kết thúc năm, doanh nghiệp vẫn phải tổng hợp danh sách những cá nhân đã chi trả thu nhập (kể cả trường hợp chưa đến mức khấu trừ) vào tờ khai quyết toán thuế năm.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp kế toán doanh nghiệp thực hiện đúng nghiệp vụ mà còn giúp chủ doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và tạo niềm tin cho người lao động.