Việc cưỡng chế thu hồi đất là biện pháp cuối cùng khi người dân không chấp hành bàn giao mặt bằng sau khi đã được vận động, thuyết phục. Tuy nhiên, chi phí cho hoạt động này không hề nhỏ, bao gồm từ khâu tuyên truyền đến việc huy động lực lượng và phương tiện. Vậy theo quy định mới nhất tại Luật Đất đai 2024, ai là người chịu trách nhiệm chi trả các khoản phí này?

Chi phí cưỡng chế thu hồi đất bao gồm những khoản nào?

Theo quy định tại khoản 5 Điều 27 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, các nội dung chi tổ chức thực hiện cưỡng chế thu hồi đất bao gồm:

• Chi thông báo, tuyên truyền vận động các đối tượng thực hiện quyết định cưỡng chế;
• Chi mua nguyên liệu, nhiên liệu, thuê phương tiện, thiết bị bảo vệ, y tế, phòng chống cháy nổ phục vụ cưỡng chế;
• Chi phí niêm phong, phá, tháo dỡ, vận chuyển tài sản; di chuyển người bị cưỡng chế và người có liên quan ra khỏi khu đất;
• Chi phí bảo quản tài sản trong trường hợp chủ sở hữu tài sản không thanh toán;
• Chi cho công tác quay phim, chụp ảnh phục vụ việc cưỡng chế;
• Chi phí bảo vệ, chống tái chiếm đất sau khi cưỡng chế cho đến khi hoàn thành giải phóng mặt bằng.

Theo Luật Đất đai 2024, ai chịu chi phí cưỡng chế thu hồi đất?

Đây là một trong những điểm mới quan trọng mà người dân và các đơn vị thực hiện cần lưu ý. Theo quy định tại khoản 6 Điều 89 Luật Đất đai 2024:

"6. Kinh phí cưỡng chế thu hồi đất do ngân sách nhà nước bảo đảm, được lập thành một khoản trong kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư."

Như vậy, khác với các quy định trước đây thường do chủ đầu tư hoặc tổ chức bồi thường chi trả trực tiếp từ nguồn vốn dự án, hiện nay ngân sách nhà nước sẽ bảo đảm khoản kinh phí này. Cụ thể, khoản 3 Điều 27 Nghị định 88/2024/NĐ-CP hướng dẫn việc bố trí kinh phí như sau:

• Trường hợp giao đất không thu tiền hoặc được miễn: Kinh phí được bố trí và hạch toán vào vốn đầu tư của dự án.
• Trường hợp thu hồi đất tạo quỹ đất sạch để đấu giá: Kinh phí được ứng từ Quỹ phát triển đất.
• Trường hợp nhà đầu tư tự nguyện ứng trước: Khoản kinh phí này được trừ vào số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp.

Quy trình cưỡng chế thu hồi đất mới nhất người dân cần biết

Trình tự, thủ tục cưỡng chế được quy định chi tiết tại khoản 4 Điều 89 Luật Đất đai 2024 như sau:

Bước 1: Thành lập Ban cưỡng chế thu hồi đất

Trước khi tiến hành cưỡng chế, Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định thành lập Ban cưỡng chế. Thành phần bao gồm lãnh đạo UBND cấp huyện làm Trưởng ban, cùng đại diện các cơ quan thanh tra, tư pháp, tài nguyên và môi trường, xây dựng, đơn vị bồi thường và UBND cấp xã nơi có đất.

Bước 2: Vận động, thuyết phục và đối thoại

Ban cưỡng chế có trách nhiệm vận động, thuyết phục người bị cưỡng chế chấp hành quyết định. Đây là bước bắt buộc nhằm đảm bảo tính dân chủ và hạn chế tối đa việc phải dùng vũ lực.

• Nếu người dân chấp hành: Lập biên bản ghi nhận, việc bàn giao đất thực hiện chậm nhất sau 30 ngày.
• Nếu không chấp hành: Ban cưỡng chế mới chính thức tổ chức thực hiện cưỡng chế.

Bước 3: Tổ chức thực hiện cưỡng chế

Ban cưỡng chế có quyền buộc người bị cưỡng chế và người liên quan ra khỏi khu đất, tự chuyển tài sản. Nếu không thực hiện, Ban cưỡng chế sẽ di chuyển người và tài sản ra khỏi khu đất. Trường hợp từ chối nhận tài sản, Ban cưỡng chế lập biên bản và tổ chức bảo quản tài sản theo quy định, chi phí bảo quản do chủ sở hữu tài sản chịu trách nhiệm thanh toán.

Lời khuyên pháp lý

Việc nắm rõ quy định về chi phí và thủ tục cưỡng chế giúp người dân chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, tránh những hiểu lầm về việc phải tự chi trả các khoản phí cưỡng chế không đúng luật. Trong mọi trường hợp, việc đối thoại và thỏa thuận dựa trên các quy định của Luật Đất đai 2024 luôn là phương án tối ưu để đảm bảo quyền lợi về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư một cách thỏa đáng nhất.