Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc của mỗi cá nhân, ghi nhận những thông tin cơ bản nhất về nhân thân. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, không ít trường hợp người dân phát hiện sai sót về địa danh quê quán hoặc có nhu cầu thay đổi thông tin của cha, mẹ để phù hợp với thực tế. Vậy pháp luật hiện hành quy định như thế nào về vấn đề này? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Luật Hộ tịch 2014.

1. Có được sửa tên cha đẻ trong Giấy khai sinh khi cha thay đổi tên mới?

Đây là tình huống khá phổ biến khi người cha tiến hành thủ tục thay đổi họ tên tại cơ quan có thẩm quyền, dẫn đến sự không thống nhất giữa chứng minh nhân dân/hộ chiếu hiện tại của người cha và thông tin ghi trên Giấy khai sinh của con.

Theo quy định tại khoản 10 Điều 4 Luật Hộ tịch 2014:

"Thay đổi hộ tịch là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký thay đổi những thông tin hộ tịch của cá nhân khi có lý do chính đáng theo quy định của pháp luật dân sự hoặc thay đổi thông tin về cha, mẹ trong nội dung khai sinh đã đăng ký theo quy định của pháp luật."

Tuy nhiên, phạm vi thay đổi hộ tịch được giới hạn cụ thể tại Điều 26 Luật Hộ tịch 2014 như sau:

• Thay đổi họ, chữ đệm và tên của cá nhân trong nội dung khai sinh đã đăng ký khi có căn cứ theo quy định của pháp luật dân sự.
• Thay đổi thông tin về cha, mẹ trong nội dung khai sinh đã đăng ký sau khi được nhận làm con nuôi theo quy định của Luật nuôi con nuôi.

Như vậy, pháp luật hiện hành chỉ cho phép thay đổi thông tin cha, mẹ trong Giấy khai sinh trong trường hợp nhận con nuôi. Đối với trường hợp cha đẻ tự thay đổi tên của mình, pháp luật không quy định việc phải điều chỉnh lại thông tin này trên Giấy khai sinh của các con đã đăng ký trước đó.

Giải pháp thực tế: Để tránh khó khăn khi thực hiện các giao dịch dân sự hoặc thủ tục hành chính (như thừa kế, xác nhận quan hệ nhân thân), người dân nên xin Giấy xác nhận thay đổi hộ tịch của người cha. Khi kê khai, bạn sử dụng tên mới của cha kèm theo bản sao Giấy khai sinh và Giấy xác nhận này để chứng minh tính thống nhất của thông tin.

2. Thủ tục cải chính quê quán do sai sót địa danh

Khác với việc thay đổi thông tin, cải chính hộ tịch là việc sửa chữa những sai sót do lỗi của con người hoặc sự nhầm lẫn trong quá trình đăng ký.

Theo khoản 2 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP:

"Cải chính hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch là việc chỉnh sửa thông tin cá nhân trong Sổ hộ tịch hoặc trong bản chính giấy tờ hộ tịch và chỉ được thực hiện khi có đủ căn cứ để xác định có sai sót do lỗi của công chức làm công tác hộ tịch hoặc của người yêu cầu đăng ký hộ tịch."

Thẩm quyền giải quyết

Căn cứ khoản 3 Điều 46 Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền được phân định như sau:

• Ủy ban nhân dân cấp huyện: Nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây hoặc nơi cư trú của cá nhân có thẩm quyền giải quyết việc cải chính hộ tịch cho công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên cư trú ở trong nước.
• Đối với người dưới 14 tuổi, thẩm quyền thuộc về Ủy ban nhân dân cấp xã.

Trình tự thực hiện

Thủ tục được thực hiện theo quy định tại Điều 28 Luật Hộ tịch 2014:

1. Nộp hồ sơ: Người yêu cầu nộp Tờ khai (theo mẫu) và các giấy tờ liên quan (Giấy khai sinh bản chính, giấy tờ chứng minh sai sót như Sổ hộ khẩu, CMND của cha mẹ...) cho cơ quan đăng ký hộ tịch.
2. Tiếp nhận và xử lý: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, nếu thấy việc cải chính là có cơ sở, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch và cùng người yêu cầu ký tên.
3. Cấp kết quả: Chủ tịch UBND cấp huyện cấp trích lục cải chính hộ tịch cho người yêu cầu. Trường hợp cần xác minh thêm, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 03 ngày làm việc tiếp theo.

3. Lời khuyên pháp lý

Việc điều chỉnh thông tin trên Giấy khai sinh là một thủ tục chặt chẽ nhằm đảm bảo tính ổn định của quản lý dân cư. Do đó, khi thực hiện thủ tục cải chính quê quán, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng các giấy tờ chứng minh địa danh đúng (ví dụ: bản sao giấy khai sinh của cha, mẹ hoặc các giấy tờ hộ tịch cũ có ghi đúng địa danh). Đối với việc tên cha không khớp, hãy luôn lưu giữ bản sao có chứng thực của Quyết định thay đổi họ tên của cha để xuất trình khi cần thiết.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc xác định căn cứ sai sót hoặc bị cơ quan chức năng từ chối giải quyết, hãy tham vấn ý kiến của luật sư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.