Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng đa dạng, lực lượng lao động tự do như thợ xây, người bán hàng rong, tài xế công nghệ... đóng vai trò không nhỏ. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất khi gặp sự cố nghề nghiệp. Thấu hiểu điều đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 143/2024/NĐ-CP, hiện thực hóa chính sách bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện từ năm 2025.

Bước ngoặt từ Luật An toàn, vệ sinh lao động

Thực tế, theo quy định tại khoản 5 Điều 4 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, Nhà nước luôn ưu tiên phát triển các đối tượng tham gia bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện. Đây không chỉ là một chính sách an sinh mà còn là cơ chế linh hoạt giúp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro cho người lao động không có hợp đồng lao động.

Ai được tham gia và quyền lợi nhận được là gì?

Theo khoản 1 Điều 2 Nghị định 143/2024/NĐ-CP, công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, làm việc không theo hợp đồng lao động và không thuộc diện bảo hiểm bắt buộc đều có thể tham gia. Khi tham gia, người lao động sẽ được hưởng 07 nhóm quyền lợi cốt lõi quy định tại Điều 32 Nghị định 143/2024/NĐ-CP, bao gồm:

• Được cấp và quản lý sổ bảo hiểm xã hội riêng biệt.
• Nhận trợ cấp tai nạn lao động đầy đủ, kịp thời qua tài khoản ngân hàng hoặc trực tiếp.
• Được Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng bảo hiểm.
• Quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Điều kiện hưởng và mức đóng cực kỳ ưu đãi

Để được hưởng chế độ, người lao động cần đáp ứng điều kiện tại Điều 5 Nghị định 143/2024/NĐ-CP, cụ thể là bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do tai nạn xảy ra trong quá trình lao động. Đáng chú ý, mức đóng được tính toán dựa trên mức lương tối thiểu vùng IV quy định tại Nghị định 74/2024/NĐ-CP.

Theo khoản 2 Điều 11 Nghị định 143/2024/NĐ-CP, người lao động có thể chọn đóng 06 tháng hoặc 12 tháng một lần. Với mức lương tối thiểu vùng IV hiện nay là 3.450.000 đồng, mức đóng 12 tháng chỉ rơi vào khoảng 414.000 đồng - một con số rất khiêm tốn so với những giá trị bảo vệ nhận được.

Cách tính mức hưởng trợ cấp một lần

Mức trợ cấp được xác định dựa trên hai yếu tố: mức độ suy giảm khả năng lao động và thời gian đóng bảo hiểm. Công thức chi tiết được quy định tại Điều 7 Nghị định 143/2024/NĐ-CP. Ví dụ, một người lao động bị suy giảm 5% khả năng lao động sẽ nhận được mức trợ cấp bằng 03 lần mức lương tối thiểu vùng IV (tương đương 10.350.000 đồng), cộng thêm khoản trợ cấp tính theo số năm đóng bảo hiểm.

Chính sách này không chỉ là sự hỗ trợ về tài chính mà còn là sự ghi nhận của xã hội đối với những đóng góp của lực lượng lao động tự do. Việc tham gia bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện chính là cách để mỗi người lao động tự xây dựng "lá chắn" an toàn cho chính mình và gia đình trước những biến cố cuộc đời.