Kể từ ngày 01/7/2021, Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực thi hành, đánh dấu một bước tiến lớn trong việc quản lý dân cư bằng công nghệ số. Đáng chú ý, văn bản này đã trực tiếp sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Căn cước công dân 2014, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Mở rộng phạm vi thu thập thông tin dân cư

Theo quy định tại Điều 37 Luật Cư trú 2020, nội dung khoản 1 Điều 9 Luật Căn cước công dân 2014 đã được thay thế bằng một danh mục thông tin chi tiết và bao quát hơn. Việc sửa đổi này không chỉ đơn thuần là thay đổi câu chữ mà còn phản ánh tư duy quản lý hiện đại, hướng tới việc kết nối liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành.

Thẻ Căn cước công dân gắn chip là chìa khóa để khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (ảnh minh họa)

Cụ thể, các thông tin được thu thập, cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư bao gồm:

- Họ, chữ đệm và tên khai sinh;
- Ngày, tháng, năm sinh;
- Giới tính;
- Nơi đăng ký khai sinh;
- Quê quán;
- Dân tộc;
- Tôn giáo;
- Quốc tịch;
- Tình trạng hôn nhân;
- Nơi thường trú;
- Nơi tạm trú;
- Tình trạng khai báo tạm vắng;
- Nơi ở hiện tại;
- Quan hệ với chủ hộ;
- Nhóm máu, khi công dân yêu cầu cập nhật và xuất trình kết luận về xét nghiệm xác định nhóm máu của người đó;
- Họ, chữ đệm và tên, số định danh cá nhân hoặc số Chứng minh nhân dân, quốc tịch của cha, mẹ, vợ, chồng hoặc người đại diện hợp pháp;
- Họ, chữ đệm và tên, số định danh cá nhân hoặc số Chứng minh nhân dân của chủ hộ và các thành viên hộ gia đình;
- Ngày, tháng, năm chết hoặc mất tích.

Những điểm mới đáng chú ý so với quy định cũ

So với bối cảnh trước ngày 01/7/2021, việc sửa đổi lần này tập trung vào 02 nhóm thay đổi lớn giúp tăng cường khả năng giám sát và hỗ trợ công dân:

1. Quản lý chặt chẽ biến động cư trú

Pháp luật hiện nay đã bổ sung thêm thông tin về “Tình trạng khai báo tạm vắng” và “Nơi tạm trú”. Điều này giúp cơ quan chức năng nắm bắt kịp thời di biến động của người dân, từ đó đảm bảo an ninh trật tự và thực hiện các chính sách an sinh xã hội chính xác hơn tại địa phương.

Cán bộ công an hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục về cư trú và căn cước (ảnh minh họa)

2. Minh bạch hóa quan hệ gia đình trong cơ sở dữ liệu

Một điểm mới rất quan trọng là việc bổ sung họ tên, số định danh cá nhân hoặc số Chứng minh nhân dân của tất cả các thành viên trong hộ gia đình. Trước đây, hệ thống chỉ yêu cầu thông tin của chủ hộ. Sự thay đổi này giúp việc xác định quan hệ nhân thân trở nên dễ dàng, giảm bớt các loại giấy tờ xác nhận rườm rà khi người dân thực hiện các giao dịch dân sự hoặc thủ tục hành chính.

Tác động lan tỏa đến các lĩnh vực khác

Không chỉ dừng lại ở việc sửa đổi Luật Căn cước công dân, Luật Cư trú 2020 còn kéo theo sự thay đổi của nhiều văn bản luật quan trọng khác như Luật Bảo hiểm y tế, Luật Lý lịch tư pháp và Luật Thủ đô.

Việc thống nhất dữ liệu dân cư là nền tảng để tiến tới bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy, Sổ tạm trú giấy, giúp người dân tiết kiệm thời gian và chi phí khi thực hiện các thủ tục hành chính trong tương lai.