Bước ngoặt mới trong công tác quản lý và làm sạch không gian mạng

Trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin và mạng xã hội phát triển nhanh chóng, các thông tin sai lệch, xuyên tạc xuất hiện ngày càng tinh vi. Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, Chính phủ đã ban hành Nghị định 328/2026/NĐ-CP quy định về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật. Văn bản pháp lý quan trọng này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 05/10/2026.

Căn cứ Điều 1 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, phạm vi điều chỉnh bao quát từ việc phân loại tin giả, nguyên tắc phòng chống, quy trình xử lý cho đến trách nhiệm cụ thể của các bộ, ban, ngành và chính quyền địa phương. Đồng thời, theo Điều 2 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, đối tượng áp dụng được mở rộng tới cả các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thông tin xuyên biên giới hoạt động tại Việt Nam.

Nhận diện và phân loại tin giả, tin sai sự thật

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, tin giả hoặc tin sai sự thật được xác định là các thông tin hoàn toàn không có thật hoặc chỉ chứa một phần sự thật, gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh quốc gia, trật tự xã hội hoặc quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.

Tại Điều 4 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, thông tin giả mạo được phân chia cụ thể theo hai hệ thống tiêu chí:

• Theo mức độ nguy hại: Chia thành tin giả gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng (ảnh hưởng quy mô lớn tới quốc phòng, an ninh, uy tín lãnh đạo cấp cao) và tin giả nguy hại (tác động trong phạm vi hẹp đến quyền lợi tổ chức, cá nhân).
• Theo mức độ tiếp cận thông tin: Gồm nhóm tin giả chứa thông tin công dân không được tiếp cận, tiếp cận có điều kiện và được tiếp cận rộng rãi.

Quy trình chuẩn hóa 6 bước xử lý tin giả

Để ngăn chặn kịp thời tác hại lan rộng của thông tin xấu độc, Điều 8 Nghị định 328/2026/NĐ-CP ban hành quy trình phối hợp xử lý gồm 6 bước rõ ràng:

1. Phát hiện thông tin có dấu hiệu vi phạm: Tiếp nhận qua đơn thư tố giác của quần chúng, công tác rà soát tự động của cơ quan an ninh mạng hoặc cảnh báo từ các nền tảng mạng xã hội.
2. Kiểm chứng, xác minh nội dung: Cơ quan quản lý chuyên ngành và địa phương tiến hành đối chiếu, xác minh danh tính và mức độ sai lệch theo Điều 9 Nghị định 328/2026/NĐ-CP.
3. Gắn nhãn cảnh báo chính thức: Sau khi có kết luận, thông tin vi phạm sẽ lập tức được cơ quan có thẩm quyền gắn nhãn cảnh báo.
4. Công bố và phát lệnh cảnh báo: Công khai danh tính người vi phạm và nội dung sai sự thật theo các hình thức được nêu tại Điều 11 Nghị định 328/2026/NĐ-CP.
5. Ngăn chặn và gỡ bỏ triệt để: Buộc các doanh nghiệp viễn thông và dịch vụ Internet triển khai kỹ thuật hạ gỡ nội dung theo Điều 12 Nghị định 328/2026/NĐ-CP.
6. Thi hành chế tài xử lý: Xem xét xử phạt vi phạm hành chính hoặc khởi tố vụ án hình sự nếu có dấu hiệu tội phạm.

Biện pháp gắn nhãn 'TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT' trong vòng 24 giờ

Cơ chế gắn nhãn là giải pháp công nghệ trực quan và quyết liệt. Theo Điều 10 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, trong vòng tối đa 24 giờ kể từ lúc có kết luận xác minh, cơ quan thẩm quyền bắt buộc phải gắn biểu tượng hoặc hiển thị dòng chữ “TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT” lên bài viết hoặc video vi phạm. Biện pháp này cũng được áp dụng ngay với các nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) giả mạo.

Đồng thời, pháp luật cũng bảo đảm sự công bằng khi quy định rõ các trường hợp tháo bỏ nhãn dán nếu phát hiện có sai sót qua công tác kiểm tra, thanh tra.

Lời khuyên nâng cao sức đề kháng thông tin số

Sự ra đời của các quy định mới giúp thanh lọc môi trường số, song mỗi cá nhân vẫn đóng vai trò là một 'bộ lọc' quan trọng nhất. Người dùng Internet cần xây dựng thói quen tra cứu từ các cổng thông tin chính thức, không bấm thích hay chia sẻ những bài viết chưa được kiểm chứng để tránh tiếp tay cho các luồng tin sai lệch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình.