Nghỉ phép năm không chỉ đơn thuần là khoảng thời gian để người lao động tái tạo sức lao động sau những ngày làm việc căng thẳng, mà còn là một trong những quyền lợi cốt lõi được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt. Kể từ khi Bộ luật Lao động 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, các quy định về thời giờ nghỉ ngơi đã có nhiều thay đổi quan trọng theo hướng có lợi hơn cho người lao động. Việc hiểu đúng và tính đủ số ngày phép sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc sắp xếp kế hoạch cá nhân và đảm bảo không bị thiệt thòi về quyền lợi tài chính.

Người lao động cần nắm rõ quy định về ngày phép năm 2021 để lên kế hoạch nghỉ ngơi hợp lý (ảnh minh họa)

1. Số ngày nghỉ phép năm tối thiểu theo quy định mới nhất

Căn cứ theo quy định tại Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động thì được nghỉ hằng năm, hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động. Tuy nhiên, số ngày nghỉ cụ thể sẽ phụ thuộc vào tính chất công việc và đối tượng lao động:

• 12 ngày làm việc: Áp dụng cho người lao động làm công việc trong điều kiện bình thường. Đây là mức phổ biến nhất đối với khối văn phòng và sản xuất thông thường.
• 14 ngày làm việc: Dành cho người lao động chưa thành niên, lao động là người khuyết tật hoặc những người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm (theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành).
• 16 ngày làm việc: Áp dụng đối với người làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.

Ví dụ thực tế: Anh A là nhân viên kỹ thuật làm việc trong điều kiện bình thường, bắt đầu làm từ tháng 01/2021. Đến hết tháng 12/2021, anh A sẽ có trọn vẹn 12 ngày phép để sử dụng.

2. Công thức tính ngày phép cho người làm việc chưa đủ 12 tháng

Một câu hỏi thường gặp là: "Tôi mới đi làm được 6 tháng thì có được nghỉ phép không?". Câu trả lời là CÓ. Đối với những nhân sự mới gia nhập hoặc nghỉ việc giữa chừng, số ngày phép được tính theo tỷ lệ tương ứng với thời gian làm việc thực tế.

Tại Điều 66 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, công thức tính được quy định cụ thể như sau:

Số ngày nghỉ hằng năm = (Số ngày nghỉ hằng năm : 12) x Số tháng làm việc thực tế trong năm.

Trong đó, nếu kết quả có phần thập phân từ 0,5 trở lên thì được làm tròn thành 01 đơn vị. Đặc biệt, nếu người lao động làm việc có tổng số ngày làm việc và ngày nghỉ có hưởng lương chiếm tỷ lệ từ 50% số ngày làm việc bình thường trong tháng thì tháng đó vẫn được tính là 01 tháng làm việc để tính ngày phép.

Việc tính toán ngày phép cần sự chính xác dựa trên số tháng làm việc thực tế (ảnh minh họa)

3. Chế độ cộng thêm ngày nghỉ theo thâm niên (Ngày phép thâm niên)

Pháp luật lao động Việt Nam rất chú trọng việc khuyến khích người lao động gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Chế độ ngày nghỉ tăng thêm theo thâm niên là một minh chứng rõ nét. Theo Điều 114 Bộ luật Lao động 2019:

Cứ đủ 05 năm làm việc cho một người sử dụng lao động thì số ngày nghỉ hằng năm của người lao động được tăng thêm tương ứng 01 ngày.

Tình huống minh họa: Chị B làm việc tại công ty X từ năm 2011. Tính đến năm 2021, chị đã có 10 năm thâm niên. - 5 năm đầu: +1 ngày phép. - 5 năm tiếp theo: +1 ngày phép. Tổng cộng, ngoài 12 ngày phép cơ bản, chị B sẽ có thêm 2 ngày phép thâm niên, nâng tổng số ngày nghỉ năm 2021 lên 14 ngày.

4. Những khoảng thời gian "vàng" vẫn được tính để hưởng phép

Nhiều người lao động lo lắng rằng khi nghỉ ốm hoặc nghỉ thai sản sẽ bị trừ ngày phép của năm đó. Tuy nhiên, theo Điều 65 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, có 10 khoảng thời gian dù không làm việc nhưng vẫn được coi là thời gian làm việc để tính ngày nghỉ hằng năm, bao gồm:

• Thời gian học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động theo cam kết.
• Thời gian thử việc nếu người lao động tiếp tục làm việc sau khi hết thử việc.
• Thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản (tối đa 6 tháng).
• Thời gian nghỉ do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (cộng dồn không quá 06 tháng).
• Thời gian nghỉ ốm đau (cộng dồn không quá 02 tháng/năm).
• Thời gian nghỉ hưởng lương khi thực hiện nghĩa vụ công dân.
• Thời gian bị tạm đình chỉ công việc nhưng sau đó được xác định là không có lỗi.

5. Quyền lợi về tiền lương và tạm ứng khi nghỉ phép

Khi thực hiện quyền nghỉ phép năm, người lao động được hưởng 100% tiền lương theo hợp đồng lao động. Ngoài ra, bạn có quyền yêu cầu doanh nghiệp tạm ứng tiền lương ít nhất bằng số tiền lương của những ngày nghỉ phép trước khi bắt đầu kỳ nghỉ.

Một điểm nhân văn khác là quy định về thời gian đi đường. Nếu bạn phải di chuyển xa bằng phương tiện đường bộ, đường sắt, đường thủy mà tổng thời gian đi và về trên 02 ngày, thì từ ngày thứ 03 trở đi sẽ được tính thêm thời gian đi đường ngoài ngày nghỉ hằng năm (chỉ áp dụng cho 01 lần nghỉ trong năm).

Tóm lại, việc nắm vững cách tính ngày phép năm 2021 là vũ khí pháp lý quan trọng để người lao động tự bảo vệ mình. Đối với doanh nghiệp, việc thực hiện đúng các quy định này không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn giúp xây dựng niềm tin và sự gắn bó của đội ngũ nhân sự.