Chỉ còn vài tháng nữa, Bộ luật Lao động 2019 sẽ chính thức đi vào cuộc sống (có hiệu lực từ 01/01/2021). Trong bối cảnh các doanh nghiệp đang rục rịch chuẩn bị cho kế hoạch nhân sự năm mới, một quy định tưởng chừng nhỏ nhưng lại có thể gây ra rủi ro pháp lý cực lớn chính là việc sử dụng phụ lục hợp đồng lao động.

Quy định hiện hành và sự thay đổi mang tính bước ngoặt

Tại thời điểm hiện tại (tháng 09/2020), chúng ta vẫn đang áp dụng Bộ luật Lao động 2012. Theo quy định tại Điều 24 Bộ luật Lao động 2012:

Phụ lục hợp đồng lao động quy định chi tiết một số điều khoản hoặc để sửa đổi, bổ sung hợp đồng lao động.

Quy định này khá cởi mở, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp thường xuyên ký phụ lục để kéo dài thời hạn hợp đồng thay vì phải ký kết một bản hợp đồng mới. Tuy nhiên, thói quen này sẽ phải chấm dứt hoàn toàn khi bước sang năm 2021.

Tại sao không được dùng phụ lục để sửa đổi thời hạn hợp đồng?

Bước sang năm 2021, Điều 22 Bộ luật Lao động 2019 đã bổ sung một nội dung mang tính loại trừ rất rõ ràng:

Phụ lục hợp đồng lao động quy định chi tiết, sửa đổi, bổ sung một số điều, khoản của hợp đồng lao động nhưng không được sửa đổi thời hạn của hợp đồng lao động.

Việc cấm sửa đổi thời hạn hợp đồng bằng phụ lục nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động, tránh tình trạng doanh nghiệp lợi dụng phụ lục để kéo dài liên tiếp các loại hợp đồng xác định thời hạn, nhằm né tránh việc phải chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn.

Rủi ro pháp lý khi cố tình "lách luật"

Nếu sau ngày 01/01/2021, doanh nghiệp vẫn tiếp tục ký phụ lục để gia hạn hợp đồng, hành vi này sẽ bị coi là vi phạm pháp luật lao động. Hệ quả pháp lý có thể bao gồm:

• Xử phạt hành chính: Doanh nghiệp có thể bị xử phạt theo quy định về vi phạm ký kết hợp đồng lao động.
• Hợp đồng vô hiệu: Phần nội dung sửa đổi thời hạn trong phụ lục có thể bị tuyên bố vô hiệu.
• Tự động chuyển loại hợp đồng: Trong nhiều trường hợp tranh chấp, cơ quan chức năng có thể xác định hợp đồng đã chuyển sang loại không xác định thời hạn nếu việc gia hạn bằng phụ lục không đúng quy định.

Lời khuyên cho doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển giao

Dù hiện nay (tháng 09/2020) việc ký phụ lục gia hạn vẫn chưa bị cấm, nhưng để đảm bảo tính ổn định và chuẩn bị tốt nhất cho năm 2021, các chuyên gia pháp lý đưa ra lời khuyên:

1. Rà soát lại toàn bộ hệ thống hợp đồng: Kiểm tra các hợp đồng sắp hết hạn vào cuối năm 2020 hoặc đầu năm 2021.
2. Thay đổi quy trình ký kết: Thay vì chuẩn bị mẫu phụ lục gia hạn, hãy bắt đầu soạn thảo các bản hợp đồng lao động mới cho những trường hợp tiếp tục làm việc.
3. Cập nhật nội quy: Phổ biến quy định mới của Bộ luật Lao động 2019 cho bộ phận nhân sự để tránh sai sót đáng tiếc.

Việc tuân thủ đúng quy định về hình thức và nội dung hợp đồng không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt hành chính mà còn xây dựng được quan hệ lao động bền vững, chuyên nghiệp.