Trong bối cảnh kinh tế năng động năm 2018, việc người lao động (NLĐ) cùng lúc đảm nhiệm công việc tại hai hoặc nhiều công ty khác nhau để gia tăng thu nhập đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, đi kèm với mức lương hấp dẫn là những bài toán pháp lý phức tạp về bảo hiểm, thuế và trách nhiệm công việc mà nếu không nắm vững, NLĐ rất dễ rơi vào tình trạng "tiền mất tật mang".

Giao kết nhiều hợp đồng lao động: Quyền tự do trong khuôn khổ pháp luật

Nhiều người lo lắng liệu việc ký hợp đồng với công ty thứ hai có vi phạm pháp luật hay không. Theo quy định tại Điều 30 Bộ luật Lao động 2012, người lao động có quyền giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động khác nhau, miễn là đảm bảo thực hiện đầy đủ các nội dung đã thỏa thuận.

"Người lao động có thể giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động, nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các hợp đồng đã giao kết."

Tuy nhiên, NLĐ cần đặc biệt lưu ý đến các điều khoản về bảo mật thông tin và chống cạnh tranh trong hợp đồng. Nếu công ty A và công ty B là đối thủ trực tiếp, việc làm song song có thể dẫn đến vi phạm kỷ luật lao động hoặc thậm chí là bồi thường thiệt hại nếu làm lộ bí mật kinh doanh.

Trách nhiệm đóng Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm thất nghiệp

Đây là vấn đề gây nhiều nhầm lẫn nhất. Theo quy định tại khoản 4 Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, NLĐ giao kết hợp đồng với nhiều người sử dụng lao động thì chỉ đóng BHXH đối với hợp đồng lao động giao kết đầu tiên.

Tương tự, đối với Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), khoản 1 Điều 43 Luật Việc làm 2013 cũng nêu rõ trách nhiệm tham gia thuộc về hợp đồng giao kết đầu tiên. Vậy quyền lợi tại các công ty còn lại sẽ ra sao?

Thực tế, các công ty thứ hai trở đi sẽ không đóng trực tiếp vào quỹ bảo hiểm mà có trách nhiệm chi trả cùng lúc với kỳ trả lương khoản tiền tương đương với mức đóng BHXH, BHTN thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động theo quy định. Riêng đối với chế độ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, người sử dụng lao động ở từng hợp đồng lao động đều phải có trách nhiệm đóng cho NLĐ nếu hợp đồng đó thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH.

Bảo hiểm y tế: Ưu tiên nơi có mức lương cao nhất

Khác với BHXH và BHTN, việc đóng Bảo hiểm y tế (BHYT) không căn cứ vào thời gian ký hợp đồng mà căn cứ vào thu nhập. Căn cứ khoản 1 Điều 42 Quyết định 595/QĐ-BHXH, NLĐ có nhiều hợp đồng lao động thì đóng BHYT theo hợp đồng lao động có mức tiền lương cao nhất.

Điều này nhằm đảm bảo NLĐ được hưởng chế độ khám chữa bệnh tốt nhất dựa trên mức đóng cao nhất của mình. Các đơn vị sử dụng lao động còn lại cũng phải trả khoản tiền tương đương mức đóng BHYT vào lương cho NLĐ.

Thuế thu nhập cá nhân và bài toán quyết toán cuối năm

Khi làm việc tại nhiều nơi, tổng thu nhập của NLĐ sẽ tăng lên, dẫn đến mức thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cũng cao hơn. Theo hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, NLĐ cần lưu ý:

• Giảm trừ gia cảnh: Chỉ được chọn tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc tại một nơi làm việc duy nhất trong năm tính thuế.
• Khấu trừ thuế: Các nơi làm việc đều có trách nhiệm tạm khấu trừ thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần nếu NLĐ ký hợp đồng từ 03 tháng trở lên.
• Quyết toán thuế: Cuối năm, NLĐ thường phải tự mình thực hiện quyết toán thuế với cơ quan thuế nếu có số thuế nộp thừa hoặc nộp thiếu, thay vì ủy quyền cho công ty quyết toán thay (do có thu nhập từ nhiều nơi).

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để đảm bảo an toàn, NLĐ nên minh bạch thông tin với các bên sử dụng lao động. Việc đọc kỹ từng điều khoản trong Bộ luật Lao động 2012 và các văn bản hướng dẫn sẽ giúp bạn tự tin hơn trong việc đàm phán và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi "chạy sô" tại nhiều công ty.