Khi các địa phương triển khai đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã, việc thay đổi tên gọi địa giới, đơn vị hành chính là điều tất yếu. Trước thực tế này, rất nhiều người dân băn khoăn: Liệu có bắt buộc phải đổi lại thẻ Căn cước ngay lập tức hay không? Việc đổi thẻ có mất phí và có phải chụp ảnh, lăn tay, quét mống mắt lại từ đầu không?

Người dân thực hiện thủ tục cấp đổi thẻ Căn cước tại cơ quan có thẩm quyền (ảnh minh họa)

1. Sắp xếp đơn vị hành chính có bắt buộc phải đổi thẻ Căn cước ngay?

Theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 24 Luật Căn cước 2023, việc cấp đổi thẻ Căn cước khi thông tin trên thẻ thay đổi do sắp xếp đơn vị hành chính được thực hiện theo nhu cầu của người được cấp thẻ.

Điều này đồng nghĩa với việc pháp luật không bắt buộc toàn bộ người dân thuộc các xã, phường, thị trấn được sáp nhập hay đổi tên phải đi đổi thẻ Căn cước ngay lập tức. Thẻ Căn cước đã được cấp trước đó vẫn có giá trị sử dụng bình thường trong các giao dịch dân sự, thủ tục hành chính cho đến hết thời hạn ghi trên thẻ hoặc khi người dân có nhu cầu đổi mới.

2. Đổi thẻ Căn cước do sắp xếp đơn vị hành chính được miễn lệ phí

Một trong những chính sách an sinh hỗ trợ tối đa cho công dân khi nhà nước thực hiện tinh gọn bộ máy là chính sách về lệ phí cấp đổi thẻ. Cụ thể, căn cứ quy định tại điểm a khoản 3 Điều 38 Luật Căn cước 2023:

"3. Công dân phải nộp lệ phí khi cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước, trừ những trường hợp sau đây:
a) Cấp đổi thẻ căn cước theo quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 24 của Luật này;"

Như vậy, người dân khi đi làm thủ tục đổi thẻ Căn cước do có sự thay đổi thông tin hành chính từ việc sáp nhập, tổ chức lại đơn vị hành chính sẽ hoàn toàn được miễn lệ phí cấp đổi theo đúng quy định của pháp luật.

3. Không phải thu nhận lại thông tin sinh trắc học (vân tay, mống mắt, ảnh khuôn mặt)

Theo Danh mục Thủ tục hành chính do Bộ Công an ban hành và hướng dẫn tại Điều 21 Nghị định 70/2024/NĐ-CP, trong trường hợp thông tin trên thẻ Căn cước thay đổi do sắp xếp đơn vị hành chính, cơ quan Công an sẽ tận dụng và trích xuất lại các dữ liệu sẵn có trong hệ thống.

Cơ quan quản lý căn cước sẽ sử dụng thông tin về ảnh khuôn mặt, vân tay và mống mắt đã được thu nhận trong lần cấp thẻ gần nhất, kết hợp cùng dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu Căn cước để tiến hành in và cấp thẻ mới cho công dân. Do đó, người dân không cần phải thực hiện lại quy trình lấy dấu vân tay hay quét mống mắt phiền hà, giúp tiết kiệm thời gian đáng kể.

Công dân có thể dễ dàng nộp hồ sơ cấp đổi thẻ Căn cước qua ứng dụng VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công trực tuyến (ảnh minh họa)

4. Hướng dẫn nộp hồ sơ cấp đổi thẻ Căn cước trực tuyến tiện lợi

Nhằm tạo thuận lợi tối đa và giảm thiểu thời gian đi lại, người dân có thể linh hoạt lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan Công an hoặc đăng ký trực tuyến toàn trình thông qua các nền tảng số theo quy trình sau:

• Bước 1: Đăng nhập vào Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng Dịch vụ công Bộ Công an hoặc ứng dụng định danh quốc gia VNeID.
• Bước 2: Chọn thủ tục "Cấp đổi thẻ Căn cước" và kiểm tra thông tin cá nhân được trích xuất tự động từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Bước 3: Xác nhận thông tin. Nếu có thông tin chưa chuẩn xác hoặc chưa đồng bộ, công dân sẽ được hướng dẫn điều chỉnh dữ liệu trước khi gửi yêu cầu.
• Bước 4: Nộp hồ sơ và lựa chọn hình thức nhận kết quả (trực tiếp tại trụ sở Công an hoặc chuyển phát qua bưu chính công ích về tận nhà).

5. Thời hạn giải quyết cấp đổi thẻ Căn cước là bao lâu?

Thời hạn giải quyết thủ tục được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân:

• Trường hợp cấp đổi do sắp xếp đơn vị hành chính thực hiện trực tuyến toàn trình: Thời hạn giải quyết thông thường không quá 05 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan Công an nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Căn cứ quy định chung tại Điều 26 Luật Căn cước 2023, thời hạn tối đa để cơ quan quản lý căn cước hoàn thành việc cấp, cấp đổi thẻ là không quá 07 ngày làm việc.

6. Các trường hợp khác cần lưu ý khi cấp đổi thẻ Căn cước

Ngoài trường hợp sắp xếp đơn vị hành chính, công dân cần chủ động thực hiện cấp đổi thẻ Căn cước trong các tình huống sau:

1. Đến độ tuổi bắt buộc cấp đổi theo quy định: đủ 14 tuổi, 25 tuổi, 40 tuổi và 60 tuổi;
2. Thay đổi, cải chính thông tin họ tên, chữ đệm, ngày tháng năm sinh;
3. Thay đổi đặc điểm nhận dạng, xác định lại giới tính hoặc chuyển đổi giới tính;
4. Có sai sót về thông tin in trên thẻ Căn cước;
5. Xác lập lại số định danh cá nhân hoặc khi thẻ bị hư hỏng, rách nát không còn giá trị sử dụng.

Như vậy, việc đổi thẻ Căn cước khi thay đổi địa giới hành chính không chỉ được hỗ trợ miễn 100% lệ phí mà còn được tối ưu hóa về mặt thủ tục, không phải lấy lại sinh trắc học, mang lại sự tiện lợi và bảo đảm quyền lợi tối đa cho mỗi người dân.