Trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai, nhiều hộ gia đình, cá nhân thường thắc mắc liệu việc sở hữu bản trích lục bản đồ địa chính có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) hay không. Đặc biệt, trong bối cảnh quy hoạch và thu hồi đất diễn ra phổ biến vào năm 2021, vấn đề bồi thường cho những thửa đất chỉ có trích lục bản đồ càng trở nên cấp thiết.

Bản chất pháp lý của trích lục bản đồ địa chính

Theo quy định tại Nghị định 43/2014/NĐ-CP, trích lục bản đồ địa chính là một văn bản kỹ thuật do cơ quan đăng ký đất đai cung cấp, phản ánh các thông tin về diện tích, hình dáng, ranh giới và vị trí của thửa đất.

Cụ thể, tại điểm b khoản 3 Điều 70 Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định về nhiệm vụ của Văn phòng đăng ký đất đai:

“Trích lục bản đồ địa chính hoặc trích đo địa chính thửa đất ở nơi chưa có bản đồ địa chính hoặc đã có bản đồ địa chính nhưng hiện trạng ranh giới sử dụng đất đã thay đổi hoặc kiểm tra bản trích đo địa chính thửa đất do người sử dụng đất nộp (nếu có)”

Như vậy, trích lục bản đồ chỉ là cơ sở kỹ thuật để đối chiếu, xác định hiện trạng thửa đất chứ không phải là giấy tờ về quyền sử dụng đất. Nó không có giá trị thay thế các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013 để chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp.

Điều kiện để được cấp Sổ đỏ khi chỉ có trích lục bản đồ

Vì trích lục bản đồ không phải là giấy tờ pháp lý về quyền sử dụng đất, nên để được cấp Sổ đỏ, người dân phải đáp ứng các điều kiện khác theo quy định của Luật Đất đai 2013. Tùy vào từng trường hợp cụ thể:

1. Trường hợp có giấy tờ về quyền sử dụng đất

Nếu người dân có trích lục bản đồ kèm theo một trong các loại giấy tờ tại khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai 2013 (như giấy tờ trước ngày 15/10/1993, giấy tờ thừa kế, tặng cho...), họ sẽ được cấp Sổ đỏ và không phải nộp tiền sử dụng đất (nếu đủ điều kiện).

2. Trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất

Nếu hoàn toàn không có giấy tờ pháp lý mà chỉ có trích lục bản đồ, người dân vẫn có cơ hội được cấp Sổ đỏ theo quy định tại Điều 101 Luật Đất đai 2013 nếu:

• Đất đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 01/7/2004.
• Không vi phạm pháp luật về đất đai.
• Được UBND cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp.
• Phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương.

Quyền lợi bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Một vấn đề quan trọng khác là khi Nhà nước thu hồi đất, thửa đất chỉ có trích lục bản đồ có được bồi thường về đất hay không? Câu trả lời phụ thuộc vào việc thửa đất đó có đủ điều kiện cấp Sổ đỏ hay không.

Căn cứ khoản 1 Điều 13 Nghị định 47/2014/NĐ-CP, người sử dụng đất không có giấy tờ nhưng đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo quy định tại Điều 101 và Điều 102 Luật Đất đai 2013 thì vẫn được bồi thường về đất.

Tóm lại: Trích lục bản đồ địa chính chỉ là công cụ hỗ trợ xác định ranh giới, diện tích. Việc có được cấp Sổ đỏ hay nhận bồi thường hay không phụ thuộc vào nguồn gốc sử dụng đất, tính ổn định và sự phù hợp với quy hoạch của thửa đất đó theo quy định của pháp luật hiện hành năm 2021.