Người lao động lo lắng khi bị yêu cầu đi công tác xa (ảnh minh họa) Trong môi trường công sở, việc đi công tác xa là một phần tất yếu của nhiều vị trí công việc. Tuy nhiên, không phải lúc nào người lao động cũng sẵn sàng hoặc có đủ điều kiện để thực hiện nhiệm vụ này. Câu hỏi đặt ra là: Liệu việc từ chối lệnh đi công tác của sếp có khiến bạn mất việc?

Quyền và nghĩa vụ của người lao động khi được yêu cầu đi công tác

Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 5 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có nghĩa vụ chấp hành sự quản lý, điều hành và giám sát của người sử dụng lao động. Điều này bao gồm cả việc thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn tại các địa điểm khác nhau nếu công việc yêu cầu. Tuy nhiên, địa điểm làm việc phải được thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng lao động. Khoản 3 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH hướng dẫn:

3. Công việc và địa điểm làm việc được quy định như sau: ... b) Địa điểm làm việc của người lao động: địa điểm, phạm vi người lao động làm công việc theo thỏa thuận; trường hợp người lao động làm việc có tính chất thường xuyên ở nhiều địa điểm khác nhau thì ghi đầy đủ các địa điểm đó.

Như vậy, nếu hợp đồng lao động đã ghi rõ tính chất công việc phải đi công tác xa, người lao động có trách nhiệm tuân thủ. Ngược lại, nếu đây là yêu cầu phát sinh ngoài thỏa thuận, các bên cần có sự thương lượng.

Những trường hợp "đặc biệt" được quyền từ chối đi công tác xa

Pháp luật Việt Nam luôn dành sự ưu tiên bảo vệ cho các đối tượng lao động đặc thù. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 137 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp không được phép yêu cầu người lao động đi công tác xa trong các trường hợp:

• Lao động nữ mang thai từ tháng thứ 07 (hoặc tháng thứ 06 nếu làm việc tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo).
• Người lao động đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi (trừ khi được người lao động đồng ý).

Lao động nữ mang thai và nuôi con nhỏ được pháp luật bảo vệ đặc biệt (ảnh minh họa) Nếu doanh nghiệp cố tình ép buộc người lao động thuộc các nhóm trên đi công tác, họ có thể đối mặt với mức phạt hành chính từ 10 - 20 triệu đồng theo quy định tại khoản 2 Điều 28 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Từ chối đi công tác có bị sa thải không?

Đây là nỗi lo lớn nhất của nhiều nhân viên. Tuy nhiên, bạn có thể yên tâm rằng hình thức kỷ luật sa thải không được áp dụng tùy tiện. Theo Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, sa thải chỉ được áp dụng cho các hành vi vi phạm nghiêm trọng như:

1. Trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích hoặc sử dụng ma túy tại nơi làm việc.
2. Tiết lộ bí mật kinh doanh, công nghệ hoặc gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản.
3. Tái phạm sau khi đã bị kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức.
4. Tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày mà không có lý do chính đáng.

Hành vi "từ chối đi công tác xa" không nằm trong danh mục các lỗi bị sa thải trực tiếp. Tùy vào nội quy lao động của từng công ty, hành vi này có thể bị khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức, nhưng tuyệt đối không thể là lý do để sa thải ngay lập tức nếu không thuộc trường hợp tái phạm nghiêm trọng.

Hệ quả khi công ty sa thải trái luật

Nếu công ty lấy lý do từ chối đi công tác để sa thải bạn, đây được coi là hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Khi đó, căn cứ Điều 41 Bộ luật Lao động 2019, doanh nghiệp sẽ phải:

• Nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng đã giao kết.
• Trả lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho những ngày người lao động không được làm việc.
• Bồi thường thêm cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

Tóm lại, người lao động cần nắm vững các quy định pháp luật để tự bảo vệ mình trước những yêu cầu không hợp lý từ phía người sử dụng lao động. Việc từ chối đi công tác xa có thể dẫn đến những mâu thuẫn nhất định, nhưng pháp luật luôn có những rào cản để ngăn chặn việc sa thải vô căn cứ.