Sau khi ly hôn, việc đảm bảo điều kiện sống tốt nhất cho con cái luôn là ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mức cấp dưỡng được ấn định tại thời điểm ly hôn thường không còn phù hợp sau một thời gian do biến động kinh tế hoặc nhu cầu phát triển của trẻ. Vậy pháp luật quy định thế nào về việc tăng mức cấp dưỡng?

Cha mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con cái kể cả sau khi ly hôn (ảnh minh họa)

Nghĩa vụ cấp dưỡng - Trách nhiệm không thể chối bỏ của cha mẹ

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, cha mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Nghĩa vụ này phát sinh trong trường hợp cha mẹ không sống chung với con hoặc sống chung nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Cụ thể, tại Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

"Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con."

Khi nào được quyền yêu cầu tăng mức cấp dưỡng nuôi con?

Nhiều người lo ngại rằng mức tiền đã ghi trong bản án ly hôn là "bất di bất dịch". Tuy nhiên, Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã mở ra cơ hội điều chỉnh mức cấp dưỡng dựa trên tình hình thực tế:

"1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.
2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết."

Như vậy, "lý do chính đáng" là chìa khóa để yêu cầu tăng tiền cấp dưỡng. Các tình huống phổ biến bao gồm:

• Nhu cầu thiết yếu của con tăng lên: Con bắt đầu đi học, chi phí học tập, chữa bệnh hoặc sinh hoạt phí tăng cao do trượt giá.
• Thu nhập của người cấp dưỡng tăng: Người cha hoặc mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng có công việc mới tốt hơn, được tăng lương hoặc có thêm tài sản.
• Khả năng kinh tế của người trực tiếp nuôi con giảm sút: Người đang nuôi con gặp khó khăn về tài chính, mất việc làm hoặc đau ốm kéo dài.

Các văn bản pháp lý là căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của trẻ em (ảnh minh họa)

Thủ tục yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng: Thỏa thuận hay khởi kiện?

Pháp luật luôn ưu tiên sự tự nguyện giữa các bên. Có hai con đường để thực hiện việc tăng mức cấp dưỡng:

Cách 1: Thỏa thuận trực tiếp

Hai bên có thể tự trao đổi và thống nhất mức mới. Để đảm bảo tính pháp lý và tránh tranh chấp sau này, các bên nên lập thành văn bản thỏa thuận và có thể yêu cầu công chứng, chứng thực. Nếu người cấp dưỡng tự nguyện thực hiện mức mới, vụ việc không cần đến sự can thiệp của Tòa án.

Cách 2: Khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết

Trong trường hợp không thể đạt được tiếng nói chung, người trực tiếp nuôi dưỡng có quyền nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Theo khoản 5 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tranh chấp về thay đổi mức cấp dưỡng thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Hồ sơ cần chuẩn bị để bảo vệ quyền lợi cho con

Để yêu cầu được Tòa án chấp nhận, người khởi kiện cần cung cấp đầy đủ chứng cứ chứng minh lý do chính đáng. Hồ sơ thường bao gồm:

• Đơn khởi kiện về việc thay đổi mức cấp dưỡng nuôi con.
• Bản án hoặc Quyết định ly hôn của Tòa án (bản sao).
• Giấy khai sinh của con (bản sao).
• Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân và Sổ hộ khẩu của người khởi kiện.
• Tài liệu chứng minh nhu cầu của con tăng lên (hóa đơn học phí, viện phí, chi phí sinh hoạt...).
• Tài liệu chứng minh thu nhập của người có nghĩa vụ cấp dưỡng tăng lên (nếu có).

Sau khi có bản án hoặc quyết định mới của Tòa án về việc tăng mức cấp dưỡng, nếu người có nghĩa vụ vẫn không tự nguyện thi hành, người nuôi con có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự can thiệp theo quy định của Luật thi hành án dân sự 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014).

Việc yêu cầu tăng tiền cấp dưỡng không chỉ là quyền lợi của người nuôi con mà còn là trách nhiệm để đảm bảo tương lai tốt nhất cho trẻ. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong quá trình thỏa thuận hoặc thực hiện thủ tục pháp lý, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia luật để được hỗ trợ kịp thời.