Bước sang năm 2026, cộng đồng hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam đón nhận một thay đổi mang tính lịch sử trong chính sách thuế: Ngưỡng doanh thu không chịu thuế được nâng từ 100 triệu đồng lên mức 500 triệu đồng/năm. Sự điều chỉnh này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn đơn giản hóa thủ tục cho hàng triệu cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý quan trọng nảy sinh: Khi đã thuộc diện miễn thuế, hộ kinh doanh có còn bắt buộc phải xuất hóa đơn điện tử khi bán hàng hay không? Câu trả lời nằm ở sự giao thoa giữa các quy định về thuế và quản lý hóa đơn, chứng từ.

Nguyên tắc "Bán hàng là phải có hóa đơn": Không có ngoại lệ về quy mô

Nhiều chủ hộ kinh doanh lầm tưởng rằng nếu doanh thu thấp hoặc không thuộc diện nộp thuế thì không cần quan tâm đến hóa đơn. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi điểm a khoản 3 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP), nguyên tắc lập hóa đơn được khẳng định rất rõ ràng:

"Khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn để giao cho người mua (bao gồm cả các trường hợp hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ...)"

Như vậy, nghĩa vụ lập hóa đơn gắn liền với hành vi bán hàng và cung cấp dịch vụ, chứ không phụ thuộc vào việc mặt hàng đó có chịu thuế hay không, hoặc người bán có thuộc diện nộp thuế hay không. Ngay cả khi hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, khi khách hàng yêu cầu hóa đơn, chủ hộ vẫn phải có trách nhiệm cung cấp theo đúng quy định để minh bạch hóa giao dịch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ngưỡng 500 triệu đồng: Miễn thuế nhưng không miễn quản lý

Từ ngày 01/01/2026, các văn bản luật quan trọng sẽ chính thức áp dụng ngưỡng doanh thu mới:

• Theo Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống không phải nộp thuế TNCN.
• Đồng thời, khoản 25 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 quy định hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng này thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

Việc xác định doanh thu dưới 500 triệu đồng dựa trên hồ sơ khai thuế của hộ kinh doanh. Dù không phát sinh số thuế phải nộp, hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện việc kê khai doanh thu thực tế với cơ quan thuế theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 40/2021/TT-BTC. Hóa đơn chính là căn cứ quan trọng nhất để cơ quan thuế kiểm soát ngưỡng doanh thu này, tránh tình trạng gian lận hoặc bỏ sót doanh thu để được hưởng chính sách miễn thuế.

Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền: Ai bắt buộc?

Một điểm mới đáng chú ý tại Điều 11 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP) là quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế.

Đối với hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, nếu doanh thu năm trước liền kề trên 1 tỷ đồng, việc sử dụng loại hóa đơn này là bắt buộc. Ngược lại, với các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, pháp luật không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, trừ trường hợp hộ kinh doanh tự nguyện đăng ký để thuận tiện cho việc bán lẻ hoặc thuộc diện quản lý rủi ro đặc biệt của cơ quan thuế.

Lời khuyên pháp lý để tránh rủi ro truy thu và xử phạt

Dù được hưởng chính sách ưu đãi về thuế từ năm 2026, các chủ hộ kinh doanh nhỏ không nên chủ quan. Dưới đây là 3 lưu ý sống còn:

1. Kê khai trung thực: Nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng 500 triệu đồng mà hộ kinh doanh vẫn khai báo dưới ngưỡng để trốn thuế, khi bị thanh tra, hộ kinh doanh sẽ bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính về thuế với mức phạt rất nặng.
2. Lưu trữ hóa đơn đầu vào: Hóa đơn đầu vào là bằng chứng chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa. Trong trường hợp cơ quan chức năng kiểm tra đột xuất, nếu không có hóa đơn đầu vào, hàng hóa có thể bị coi là hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc.
3. Chủ động chuyển đổi số: Việc sử dụng hóa đơn điện tử (dù không bắt buộc máy tính tiền) giúp hộ kinh doanh chuyên nghiệp hơn trong mắt khách hàng và dễ dàng đối soát dữ liệu với cơ quan thuế khi cần thiết.

Tóm lại, ngưỡng 500 triệu đồng là một "tấm khiên" bảo vệ các hộ kinh doanh nhỏ trước áp lực thuế, nhưng hóa đơn vẫn là "chiếc chìa khóa" để duy trì sự hoạt động hợp pháp và bền vững trong nền kinh tế số hiện nay.