Thực trạng băn khoăn về nghĩa vụ quân sự khi đi xuất khẩu lao động

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, việc đi xuất khẩu lao động (XKLĐ) trở thành lựa chọn của nhiều thanh niên Việt Nam để phát triển kinh tế gia đình. Tuy nhiên, một vấn đề pháp lý thường gặp là sự chồng chéo giữa thời điểm nhận thông báo nhập ngũ và thời điểm đang hoàn tất hồ sơ đi nước ngoài. Câu hỏi đặt ra là: Liệu việc đang làm thủ tục đi xuất khẩu lao động có phải là căn cứ để được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự hay không?

Quy định pháp luật về tạm hoãn nghĩa vụ quân sự năm 2021

Tại thời điểm năm 2021, việc tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ được điều chỉnh bởi Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 148/2018/TT-BQP.

Cụ thể, các trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời bình được quy định rõ tại Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 và Điều 5 Thông tư 148/2018/TT-BQP như sau:

"1. Tạm hoãn gọi nhập ngũ đối với những công dân sau đây:
a) Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe;
b) Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; trong gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận;
c) Một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%;
d) Có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ; hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân;
đ) Người thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trở lên quyết định;
e) Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật;
g) Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo."

Đi xuất khẩu lao động có được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự?

Dựa trên danh sách các trường hợp được tạm hoãn nêu trên, có thể thấy việc đi xuất khẩu lao động hoặc đang làm thủ tục đi xuất khẩu lao động không nằm trong diện được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Pháp luật hiện hành ưu tiên thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và cao cả của mọi công dân trong độ tuổi quy định.

Do đó, nếu công dân đã có lệnh gọi nhập ngũ thì phải chấp hành, kể cả khi đã hoàn tất thủ tục visa hay đã nộp các khoản chi phí cho công ty môi giới lao động. Việc tự ý bỏ trốn hoặc không chấp hành lệnh gọi để đi nước ngoài có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.

Trường hợp ngoại lệ có thể được xem xét

Tuy nhiên, nếu trong quá trình làm thủ tục đi XKLĐ, công dân đồng thời rơi vào một trong các hoàn cảnh sau thì vẫn có thể làm đơn xin tạm hoãn:

• Hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn: Là lao động duy nhất trực tiếp nuôi dưỡng bố mẹ già yếu hoặc em nhỏ (phải có xác nhận của UBND cấp xã).
• Vấn đề sức khỏe: Nếu tại thời điểm khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, công dân được kết luận là loại 4, 5 hoặc 6 (không đủ sức khỏe).
• Anh chị em đang tại ngũ: Có anh, chị hoặc em ruột đang thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ công an.

Lời khuyên pháp lý cho công dân

Để tránh thiệt hại về tài chính khi làm thủ tục đi xuất khẩu lao động, thanh niên trong độ tuổi nghĩa vụ quân sự (từ 18 đến hết 25 tuổi, hoặc đến hết 27 tuổi nếu có trình độ đại học, cao đẳng) cần lưu ý:

1. Kiểm tra kỹ tình trạng đăng ký nghĩa vụ quân sự tại địa phương trước khi ký hợp đồng với các đơn vị phái cử lao động.
2. Nếu nhận được lệnh gọi khám sức khỏe hoặc lệnh gọi nhập ngũ, cần chủ động báo cáo với công ty môi giới để có phương án tạm dừng hoặc bảo lưu hồ sơ.
3. Tuyệt đối không thực hiện các hành vi gian dối nhằm trốn tránh nghĩa vụ, vì điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lý lịch tư pháp và cơ hội đi làm việc tại nước ngoài trong tương lai.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp quý độc giả làm rõ vấn đề tạm hoãn nghĩa vụ quân sự khi đi xuất khẩu lao động theo đúng quy định pháp luật năm 2021.