Hôn nhân là sự tự nguyện giữa nam và nữ, dựa trên tình yêu và sự tin tưởng. Tuy nhiên, không ít trường hợp một bên sử dụng những thủ đoạn gian dối để đạt được mục đích kết hôn, khiến đối phương rơi vào cảnh "tiền mất tật mang" hoặc tổn thương tinh thần sâu sắc. Trong bối cảnh đó, nhiều bậc phụ huynh, đặc biệt là các bà mẹ chồng, thường thắc mắc liệu mình có thể đứng ra bảo vệ quyền lợi cho con trai bằng cách yêu cầu Tòa án hủy bỏ cuộc hôn nhân trái pháp luật này hay không?

1. Thế nào là lừa dối kết hôn theo quy định pháp luật?

Trước hết, cần khẳng định rằng hành vi lừa dối để kết hôn là một trong những hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Tại Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã quy định rõ về việc bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình như sau:

Điều 5. Bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình

2. Cấm các hành vi sau đây:

[...]

b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;

[...]

Lừa dối kết hôn có thể được hiểu là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về nhân thân, tình trạng sức khỏe, tình trạng hôn nhân hoặc các điều kiện quan trọng khác dẫn đến việc đồng ý kết hôn. Nếu không có hành vi lừa dối này, bên bị lừa dối chắc chắn sẽ không đồng ý xác lập quan hệ vợ chồng.

Ví dụ: Một người phụ nữ che giấu việc mình đang có một cuộc hôn nhân khác chưa chấm dứt, hoặc che giấu bệnh tật hiểm nghèo có khả năng lây nhiễm cao để lừa đối phương kết hôn. Đây chính là những dấu hiệu điển hình của việc kết hôn trái pháp luật do bị lừa dối.

2. Mẹ chồng có quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật không?

Đây là câu hỏi mà nhiều gia đình quan tâm khi phát hiện con dâu có hành vi gian dối. Theo quy định tại Điều 10 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, những chủ thể sau đây có quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật:

Điều 10. Người có quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật

1. Người bị cưỡng ép kết hôn, bị lừa dối kết hôn, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền tự mình yêu cầu hoặc đề nghị cá nhân, tổ chức quy định tại khoản 2 Điều này yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật do việc kết hôn vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 8 của Luật này.

2. Cá nhân, cơ quan, tổ chức sau đây, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật do việc kết hôn vi phạm quy định tại các điểm a, c và d khoản 1 Điều 8 của Luật này:

a) Vợ, chồng của người đang có vợ, có chồng mà kết hôn với người khác; cha, mẹ, con, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật khác của người kết hôn trái pháp luật;

[...]

Căn cứ vào quy định trên, mẹ chồng (với tư cách là mẹ của người kết hôn trái pháp luật) hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn nếu có đủ bằng chứng chứng minh con trai mình bị lừa dối khi kết hôn. Pháp luật trao quyền này cho cha mẹ nhằm bảo vệ trật tự xã hội và quyền lợi hợp pháp của các thành viên trong gia đình trước những hành vi trục lợi từ hôn nhân.

3. Mức xử phạt đối với hành vi lừa dối kết hôn

Không chỉ bị hủy bỏ quan hệ hôn nhân, người thực hiện hành vi lừa dối kết hôn còn phải đối mặt với các chế tài hành chính nghiêm khắc. Cụ thể, tại Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP quy định:

Điều 59. Hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng

2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

[...]

c) Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn;

[...]

Như vậy, người có hành vi lừa dối để xác lập quan hệ hôn nhân có thể bị xử phạt hành chính với số tiền lên đến 20 triệu đồng. Đây là lời cảnh báo đanh thép cho những ai có ý định lợi dụng tình cảm và sự tin tưởng của người khác để thực hiện các mục đích không trong sáng.

Việc chủ động tìm hiểu pháp luật và nhờ đến sự can thiệp của cơ quan chức năng là cách tốt nhất để bảo vệ hạnh phúc gia đình và sự công bằng của xã hội. Nếu bạn đang rơi vào tình huống tương tự, hãy thu thập đầy đủ chứng cứ và liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ thủ tục hủy kết hôn trái pháp luật một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất.