Xây dựng nhà ở là một trong những việc trọng đại nhất của đời người. Tuy nhiên, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ năm 2020, không ít gia chủ vì nôn nóng hoặc thiếu hiểu biết pháp luật đã bỏ qua bước xin giấy phép xây dựng. Đây là một sai lầm tai hại có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường về mặt tài chính và pháp lý.

Giấy phép xây dựng - "Tấm bùa hộ mệnh" cho công trình của bạn

Theo quy định tại Luật Xây dựng 2014, trước khi khởi công xây dựng công trình, chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, trừ các trường hợp được miễn. Việc có giấy phép không chỉ giúp bạn khẳng định tính hợp pháp của công trình mà còn đảm bảo an toàn kỹ thuật và sự phù hợp với quy hoạch chung.

Để được cấp giấy phép, chủ đầu tư cần chuẩn bị hồ sơ nộp tại UBND cấp huyện, bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp giấy phép xây dựng theo mẫu quy định.
• Bản sao có chứng thực giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất (Sổ đỏ, Sổ hồng).
• Hai bộ bản vẽ thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công đã được phê duyệt.
• Đối với các công trình có yêu cầu đặc biệt, cần bổ sung bản vẽ hệ thống PCCC đã được thẩm duyệt.

Mức phạt "khủng" khi xây dựng không phép theo Nghị định 139/2017/NĐ-CP

Năm 2020, các hành vi vi phạm trật tự xây dựng bị xử lý nghiêm khắc theo quy định tại Nghị định 139/2017/NĐ-CP. Cụ thể, mức phạt tiền đối với hành vi tổ chức thi công xây dựng công trình không có giấy phép xây dựng mà theo quy định phải có giấy phép được quy định như sau:

Khoản 5 Điều 15 Nghị định 139/2017/NĐ-CP quy định:

Xử phạt đối với hành vi tổ chức thi công xây dựng công trình không có giấy phép xây dựng mà theo quy định phải có giấy phép xây dựng như sau:

a) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử - văn hóa hoặc xây dựng công trình khác không thuộc các trường hợp quy định tại điểm b, điểm c khoản này;

b) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ tại đô thị;

c) Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với xây dựng công trình có yêu cầu phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng hoặc lập dự án đầu tư xây dựng.

Cơ hội "sửa sai" trong vòng 60 ngày: Liệu có dễ dàng?

Một điểm đáng lưu ý là pháp luật vẫn mở ra cơ hội cho các chủ đầu tư khắc phục sai phạm. Theo quy định tại khoản 12 Điều 15 Nghị định 139/2017/NĐ-CP, kể từ ngày lập biên bản vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm có 60 ngày để làm thủ tục đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng.

Tuy nhiên, việc xin giấy phép trong giai đoạn này thường gặp nhiều khó khăn do công trình đã hiện hữu, nếu không phù hợp với quy hoạch chi tiết hoặc quy chế quản lý kiến trúc đô thị, yêu cầu cấp phép sẽ bị từ chối. Hết thời hạn 60 ngày, nếu không xuất trình được giấy phép xây dựng, chủ đầu tư buộc phải tự tháo dỡ công trình, phần công trình vi phạm. Nếu không tự nguyện thực hiện sẽ bị cưỡng chế tháo dỡ và phải chịu toàn bộ chi phí cưỡng chế.

Cảnh giác với những cam kết "miệng" từ đơn vị thi công

Thực tế có nhiều trường hợp gia chủ tin tưởng vào lời hứa của các công ty xây dựng về việc sẽ "lo trọn gói" thủ tục pháp lý. Tuy nhiên, khi thanh tra xây dựng kiểm tra và đình chỉ thi công, các đơn vị này thường tìm cách thoái thác trách nhiệm. Để bảo vệ quyền lợi của mình, bạn cần kiểm tra kỹ hợp đồng thi công, đảm bảo có điều khoản ràng buộc trách nhiệm cụ thể về việc xin giấy phép và bồi thường thiệt hại nếu xảy ra sai phạm do lỗi của nhà thầu.

Lời khuyên từ chuyên gia: Đừng bao giờ mạo hiểm xây dựng khi chưa cầm chắc giấy phép trong tay. Hãy phối hợp chặt chẽ với đơn vị thiết kế để đảm bảo bản vẽ phù hợp với quy hoạch địa phương trước khi nộp hồ sơ. Nếu công trình đang bị đình chỉ, hãy ngay lập tức liên hệ với cơ quan quản lý trật tự xây dựng để được hướng dẫn thủ tục điều chỉnh hoặc bổ sung giấy phép, tránh để quá hạn dẫn đến việc phải tháo dỡ công trình tâm huyết của mình.