Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc xây dựng một quy chế lương thưởng minh bạch, công bằng không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là "vũ khí" sắc bén để doanh nghiệp thu hút và giữ chân nhân tài. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp vẫn lúng túng trong việc cập nhật các quy định mới nhất từ cơ quan quản lý nhà nước.

Quản lý nhân sự trình bày quy chế lương thưởng mới cho nhân viên (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý quan trọng khi xây dựng quy chế lương

Để đảm bảo tính hợp pháp, quy chế lương thưởng của doanh nghiệp phải được xây dựng dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành. Cụ thể:

• Bộ luật Lao động 2019: Văn bản gốc điều chỉnh mọi quan hệ lao động.
• Luật Doanh nghiệp 2020: Quy định về thẩm quyền ban hành các quy chế nội bộ.
• Nghị định 145/2020/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết về tiền lương và quan hệ lao động.
• Nghị định 74/2024/NĐ-CP: Quy định mức lương tối thiểu vùng mới nhất áp dụng từ ngày 01/07/2024.

Nguyên tắc trả lương: Làm nhiều hưởng nhiều

Theo quy định tại Điều 94 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn cho người lao động. Quy chế của doanh nghiệp cần làm rõ các hình thức trả lương như: lương thời gian, lương sản phẩm hoặc lương khoán.

"Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác."

Hồ sơ tính toán lương và chế độ đãi ngộ cho nhân viên (ảnh minh họa)

Các khoản phụ cấp và trợ cấp phổ biến

Ngoài mức lương chính, doanh nghiệp thường bổ sung các khoản phụ cấp để hỗ trợ đời sống nhân viên. Các khoản này cần được ghi cụ thể trong quy chế để làm căn cứ tính thuế và bảo hiểm:

• Phụ cấp trách nhiệm: Áp dụng cho các vị trí quản lý, điều hành.
• Phụ cấp ăn trưa, xăng xe, điện thoại: Thường được tính theo ngày công làm việc thực tế.
• Tiền thưởng: Căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019.

Cách tính lương làm thêm giờ

Một trong những nội dung dễ gây tranh chấp nhất là tiền lương làm thêm giờ. Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt Điều 98 Bộ luật Lao động 2019:

• Làm thêm ngày thường: Ít nhất bằng 150%.
• Làm thêm ngày nghỉ hằng tuần: Ít nhất bằng 200%.
• Làm thêm ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương: Ít nhất bằng 300%.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc ban hành quy chế lương thưởng phải có sự tham gia ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở và phải được công khai tại nơi làm việc. Doanh nghiệp nên định kỳ rà soát quy chế để đảm bảo mức lương không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng quy định tại Nghị định 74/2024/NĐ-CP, tránh các rủi ro pháp lý và xử phạt hành chính không đáng có.