Từ ngày 29/9/2020, Nghị định 115/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn Nghị định 29/2012/NĐ-CP. Đây được xem là một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý viên chức, đặc biệt là các quy định liên quan đến việc thay đổi chức danh nghề nghiệp, mở ra nhiều cơ hội thăng tiến công bằng và minh bạch hơn cho đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập.

Mở rộng các trường hợp thay đổi chức danh nghề nghiệp

Theo quy định cũ tại Điều 29 Nghị định 29/2012/NĐ-CP, việc thay đổi chức danh nghề nghiệp của viên chức chỉ được thực hiện qua hai hình thức chính là xét chuyển chức danh (khi chuyển sang chức danh khác cùng hạng) và thi/xét thăng hạng (từ hạng thấp lên hạng cao hơn).

Tuy nhiên, tại Điều 29 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, Chính phủ đã cụ thể hóa và bổ sung thêm các trường hợp mới, tạo sự linh hoạt tối đa cho đơn vị sử dụng viên chức:

• Xét chuyển chức danh nghề nghiệp: Thực hiện khi viên chức chuyển từ chức danh nghề nghiệp này sang chức danh nghề nghiệp khác tương ứng cùng mức độ phức tạp công việc theo yêu cầu của vị trí việc làm.
• Thi hoặc xét thăng hạng: Thực hiện khi viên chức thăng hạng từ hạng thấp lên hạng cao hơn liền kề trong cùng lĩnh vực nghề nghiệp.
• Xét thăng hạng đặc cách: Đây là quy định hoàn toàn mới, cho phép viên chức được thăng hạng vào hạng chức danh nghề nghiệp cao hơn tương ứng với chức danh được công nhận, bổ nhiệm theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Điều 29. Thay đổi chức danh nghề nghiệp
Việc thay đổi chức danh nghề nghiệp đối với viên chức được thực hiện trong các trường hợp sau:
1. Xét chuyển từ chức danh nghề nghiệp này sang chức danh nghề nghiệp khác tương ứng cùng mức độ phức tạp công việc theo yêu cầu của vị trí việc làm;
2. Thi hoặc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp từ hạng thấp lên hạng cao hơn liền kề trong cùng lĩnh vực nghề nghiệp;
3. Xét thăng hạng đặc cách vào hạng chức danh nghề nghiệp cao hơn tương ứng với chức danh được công nhận, bổ nhiệm theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Bổ sung chức danh nghề nghiệp hạng V

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc phân hạng chức danh nghề nghiệp. Nếu như trước đây, viên chức chỉ được xếp vào 04 hạng (từ hạng I đến hạng IV) thì nay, căn cứ vào mức độ phức tạp của công việc, hệ thống chức danh đã được mở rộng lên 05 hạng. Việc bổ sung hạng V giúp phân loại chính xác hơn trình độ và năng lực của viên chức ở các vị trí công việc có yêu cầu đơn giản hơn, đảm bảo tính hệ thống và logic trong thang bảng lương.

Quy định về xét chuyển chức danh nghề nghiệp

Tại Điều 30 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, việc xét chuyển chức danh nghề nghiệp được thực hiện khi viên chức thay đổi vị trí việc làm mà chức danh nghề nghiệp đang giữ không phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm mới. Viên chức phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn nghiệp vụ của chức danh nghề nghiệp mới được chuyển. Đáng chú ý, khi xét chuyển, viên chức không được kết hợp nâng hạng chức danh nghề nghiệp.

Cơ chế thăng hạng đặc cách - 'Luồng xanh' cho nhân tài

Quy định về xét thăng hạng đặc cách tại Điều 41 Nghị định 115/2020/NĐ-CP là một điểm sáng. Viên chức có thành tích đặc biệt xuất sắc trong hoạt động nghề nghiệp hoặc được công nhận các danh hiệu cao quý theo quy định của pháp luật chuyên ngành có thể được xét thăng hạng mà không cần thông qua thi hoặc xét theo quy trình thông thường. Điều này thể hiện sự trọng dụng nhân tài của Đảng và Nhà nước, tạo động lực mạnh mẽ cho viên chức cống hiến.

Tóm lại, những thay đổi tại Nghị định 115/2020/NĐ-CP không chỉ đơn thuần là sửa đổi câu chữ mà là sự hoàn thiện về mặt tư duy quản lý, hướng tới một đội ngũ viên chức chuyên nghiệp, năng động và được đãi ngộ xứng đáng với năng lực thực tế.