Ngày 07/10/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 120/2020/NĐ-CP quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương về đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn mới.

06 điều kiện thành lập đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định mới

So với các quy định trước đây tại Nghị định 55/2012/NĐ-CP, Điều 5 Nghị định 120/2020/NĐ-CP đã mở rộng và chi tiết hóa các điều kiện thành lập, nâng tổng số điều kiện lên con số 6. Cụ thể như sau:

1. Điều kiện thành lập đơn vị sự nghiệp công lập

a) Phù hợp với quy hoạch ngành quốc gia hoặc quy hoạch mạng lưới các đơn vị sự nghiệp công lập (nếu có) đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;

b) Đáp ứng đủ tiêu chí thành lập đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật chuyên ngành;

c) Xác định rõ mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ của đơn vị cung cấp dịch vụ sự nghiệp công, phục vụ quản lý nhà nước;

d) Đảm bảo số lượng người làm việc tối thiểu là 15 người (trừ các đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu được thành lập theo quy định của pháp luật chuyên ngành)...

đ) Có trụ sở làm việc hoặc đề án cấp đất xây dựng trụ sở làm việc đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt (trường hợp xây dựng trụ sở mới); trang thiết bị cần thiết ban đầu; nguồn nhân sự và kinh phí hoạt động theo quy định của pháp luật.

e) Đơn vị sự nghiệp công lập ở nước ngoài: Ngoài việc đáp ứng các điều kiện quy định tại các điểm a, b, c, d, đ khoản này, cần bảo đảm phù hợp với chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước...

Điểm mới về số lượng người làm việc tối thiểu

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất tại điểm d khoản 1 Điều 5 Nghị định 120/2020/NĐ-CP là quy định về số lượng người làm việc tối thiểu. Theo đó, đơn vị phải đảm bảo ít nhất 15 người làm việc.

Tuy nhiên, pháp luật cũng linh hoạt đối với các đơn vị tự chủ tài chính. Đối với đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, số lượng viên chức tối thiểu sẽ được xác định theo Đề án thành lập. Nếu hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp, số lượng này bao gồm cả viên chức và người lao động hợp đồng chuyên môn.

Điều kiện tổ chức lại và giải thể đơn vị sự nghiệp công lập

Không chỉ siết chặt việc thành lập mới, Nghị định 120/2020/NĐ-CP còn quy định rõ các trường hợp phải tổ chức lại hoặc giải thể.

• Tổ chức lại: Khi có sự điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ hoặc không đáp ứng đủ tiêu chí thành lập. Đặc biệt, việc tổ chức lại không được làm giảm mức độ tự chủ tài chính hiện có của đơn vị.
• Giải thể: Đơn vị sẽ bị giải thể nếu không còn chức năng cung cấp dịch vụ công, hoặc hoạt động không hiệu quả trong 03 năm liên tiếp theo đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.

Quy định này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc tinh gọn bộ máy, loại bỏ những đơn vị hoạt động hình thức, kém hiệu quả, tập trung nguồn lực cho các dịch vụ công thiết yếu.

Lộ trình thực hiện và tác động

Nghị định 120/2020/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/12/2020. Các đơn vị sự nghiệp công lập đã thành lập trước ngày này sẽ phải rà soát, sắp xếp lại để đảm bảo phù hợp với các tiêu chí mới trong lộ trình quy định.

Việc áp dụng các điều kiện mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra một diện mạo mới cho hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập, hướng tới sự minh bạch, tự chủ và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.