Hệ thống y tế cơ sở, đặc biệt là các trạm y tế xã, đóng vai trò là 'người gác cổng' trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Để tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại địa phương, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 1300/QĐ-BYT năm 2023 về Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn đến năm 2030.

Một trong những nội dung quan trọng nhất của văn bản này chính là việc xác định các tiêu chí phân vùng y tế xã. Việc phân vùng không chỉ dựa trên địa giới hành chính mà còn căn cứ sát sao vào điều kiện địa lý, giao thông và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.

Tiêu chí phân định 3 vùng y tế xã

Theo quy định mới, các xã trên cả nước sẽ được phân chia thành 3 vùng cụ thể dựa trên khoảng cách từ trạm y tế đến các cơ sở y tế tuyến trên (như bệnh viện, trung tâm y tế huyện hoặc phòng khám đa khoa khu vực). Cụ thể:

1. Xã vùng 3: Những khu vực đặc biệt khó khăn

Đây là nhóm các xã nằm ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới hoặc hải đảo. Tiêu chí xác định vùng 3 bao gồm:

• Khoảng cách từ trạm y tế đến cơ sở y tế gần nhất từ 05 km trở lên. Riêng đối với các địa bàn có địa hình đặc biệt khó khăn, khoảng cách này được rút ngắn xuống còn từ 03 km trở lên.
• Đối với các xã vùng đồng bằng hoặc trung du, nếu khoảng cách này từ 15 km trở lên cũng được xếp vào vùng 3.
• Đặc biệt, các xã có điều kiện giao thông chia cắt, người dân khó tiếp cận trạm y tế xã và khó di chuyển đến bệnh viện tuyến trên cũng thuộc diện này.

2. Xã vùng 2: Khu vực trung gian

Xã vùng 2 bao gồm các địa phương có điều kiện thuận lợi hơn vùng 3 nhưng vẫn cần sự đầu tư trọng điểm:

• Các xã miền núi, biên giới, hải đảo có khoảng cách đến cơ sở y tế gần nhất dưới 05 km (hoặc dưới 03 km với địa hình đặc biệt khó khăn).
• Các xã đồng bằng, trung du có khoảng cách từ 03 km đến dưới 15 km.
• Đây là những nơi có điều kiện địa lý và giao thông ở mức bình thường, người dân có thể tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản một cách ổn định.

3. Xã vùng 1: Khu vực thuận lợi

Vùng 1 tập trung chủ yếu ở các xã đồng bằng, trung du có hạ tầng giao thông phát triển:

• Khoảng cách từ trạm y tế xã đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất dưới 03 km.
• Trường hợp trạm y tế xã được lồng ghép trực tiếp với phòng khám đa khoa khu vực, khoảng cách sẽ được tính từ trạm y tế đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất.

Ý nghĩa của việc phân vùng y tế

Việc phân vùng theo Quyết định 1300/QĐ-BYT giúp Nhà nước có căn cứ để phân bổ ngân sách, trang thiết bị và nhân lực y tế một cách hợp lý. Các xã vùng 3 sẽ được ưu tiên đầu tư mạnh mẽ hơn về cơ sở vật chất và các chế độ thu hút bác sĩ về công tác, nhằm xóa bỏ khoảng cách về chăm sóc sức khỏe giữa thành thị và nông thôn.

Bên cạnh đó, người dân cũng cần lưu ý rằng các tiêu chí này đã được đính chính một số chi tiết kỹ thuật tại Quyết định 1453/QĐ-BYT năm 2023 để đảm bảo tính chính xác tuyệt đối trong quá trình thực hiện tại địa phương.

Trạm y tế xã là cơ sở y tế gần dân nhất, việc hoàn thiện bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn đến năm 2030 là bước đi chiến lược để bảo vệ sức khỏe cộng đồng từ gốc.