Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo quân sự đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao trình độ chuyên môn, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật. Tuy nhiên, xuất phát từ tính chất đặc thù của môi trường quân đội liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia và bí mật quân sự, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư 119/2026/TT-BQP quy định chi tiết về việc người nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật tại các cơ sở giáo dục trong Quân đội. Một trong những trọng tâm của văn bản này là các giới hạn nghiêm ngặt liên quan đến việc thu thập, sao chép và quản lý thông tin, tài liệu.

Quy định bảo vệ bí mật nhà nước và bí mật quân sự

Theo nguyên tắc chung được xác định tại Điều 6 Thông tư 119/2026/TT-BQP, mọi cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân khi hợp tác phải tuyệt đối tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam và Bộ Quốc phòng về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự, an ninh và an toàn. Tuyệt đối không được lợi dụng các hoạt động giáo dục, khoa học để thực hiện hành vi thu thập tin tức trái quy định.

"1. Các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân được quy định tại Điều 2 Thông tư này phải tuân thủ pháp luật, quy định của Bộ Quốc phòng về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, an toàn; không lợi dụng hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật,... để thu thập thông tin hoặc thực hiện hành vi trái pháp luật."

Giảng viên nước ngoài không được tự ý sao chép, lưu trữ tài liệu

Căn cứ quy định tại Điều 10 Thông tư 119/2026/TT-BQP về quyền và trách nhiệm của người nước ngoài, khung pháp lý đã siết chặt quản lý đối với công tác sử dụng tài liệu, cơ sở dữ liệu và phạm vi hoạt động chuyên môn.

Cụ thể, tại điểm g khoản 2 Điều 10 Thông tư 119/2026/TT-BQP nêu rõ người nước ngoài không được truyền đạt, cung cấp hoặc phổ biến thông tin, tài liệu có nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước Việt Nam, bí mật quân sự hoặc các nguồn thông tin chưa được phép công bố.

Bên cạnh đó, quy định tại điểm h khoản 2 Điều 10 Thông tư 119/2026/TT-BQP tiếp tục khoanh vùng cụ thể phạm vi tiếp cận của chuyên gia quốc tế:

"h) Chỉ được tiếp cận, sử dụng tài liệu, trang thiết bị, hệ thống thông tin và làm việc trong phạm vi nội dung, chương trình, kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; không tự ý thu thập, sao chép, lưu trữ, truyền đưa thông tin, tài liệu hoặc tiếp cận khu vực hạn chế, khu vực cấm khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép;"

Như vậy, câu trả lời là NGƯỜI NƯỚC NGOÀI TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC TỰ Ý SAO CHÉP, LƯU TRỮ HOẶC TRUYỀN ĐƯA TÀI LIỆU trong quá trình làm việc tại nhà trường quân đội nếu chưa được chỉ huy hoặc cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc sử dụng tài liệu và hệ thống thông tin chỉ được giới hạn nghiêm ngặt trong chương trình đào tạo hay kế hoạch hợp tác đã đăng ký.

Ngoài ra, theo điểm d khoản 2 Điều 10 Thông tư 119/2026/TT-BQP, người nước ngoài cũng có trách nhiệm tuyệt đối không được can thiệp vào công việc nội bộ của cơ sở giáo dục trong Quân đội.

Thẩm định nội dung giảng dạy và xử lý sự cố an ninh

Nhằm đảm bảo tính an toàn hệ thống, khoản 2 và khoản 3 Điều 6 Thông tư 119/2026/TT-BQP đề ra cơ chế kiểm soát tiền kiểm và hậu kiểm chặt chẽ đối với các hoạt động học thuật:

• Thẩm định giáo trình, bài giảng: Toàn bộ nội dung giảng dạy, nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật có sự tham gia của giảng viên quốc tế phải qua khâu thẩm định kỹ lưỡng trước khi triển khai. Trường hợp có thông tin thuộc bí mật quốc phòng chưa được công khai thì phải qua cơ quan chức năng chuyên môn thẩm định và được cấp có thẩm quyền chính thức phê duyệt.
• Xử lý kịp thời khi có dấu hiệu vi phạm: Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm các quy định về an toàn an ninh hoặc bảo vệ bí mật quân sự, cơ sở giáo dục quân đội cùng các tổ chức, cá nhân liên quan phải áp dụng ngay các biện pháp ngăn chặn khẩn cấp; đồng thời báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý theo đúng quy định pháp luật.

"3. Trường hợp phát hiện có dấu hiệu vi phạm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự, an ninh, an toàn, cơ sở giáo dục trong Quân đội, cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân liên quan có trách nhiệm kịp thời áp dụng biện pháp cần thiết để ngăn chặn, đồng thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật."

Kết luận và khuyến nghị cho các cơ sở giáo dục trong Quân đội

Quy định tại Thông tư 119/2026/TT-BQP vừa tạo điều kiện thuận lợi thu hút chuyên gia, nhà khoa học quốc tế đến giảng dạy, nghiên cứu, vừa xác lập hàng rào pháp lý vững chắc bảo vệ bí mật an ninh quân sự. Các học viện, nhà trường quân đội khi tiếp nhận chuyên gia nước ngoài cần quán triệt đầy đủ các quy định về quyền, trách nhiệm và giới hạn tiếp cận tài liệu nhằm đảm bảo môi trường làm việc minh bạch, đúng pháp luật.