Ngân hàng Nhà nước là gì?

Trong hệ thống tài chính Việt Nam, thuật ngữ “ngân hàng Nhà nước” thường được người dân sử dụng để chỉ các ngân hàng thương mại có vốn sở hữu của Nhà nước (chiếm từ 50% vốn điều lệ trở lên hoặc Nhà nước nắm quyền kiểm soát). Tuy nhiên, cần phân biệt rõ với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam – cơ quan ngang Bộ của Chính phủ, đóng vai trò là Ngân hàng trung ương.

Các ngân hàng có vốn Nhà nước đóng vai trò “xương sống” cho nền kinh tế, thực hiện các chính sách tiền tệ quốc gia, hỗ trợ vốn cho các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp, xuất khẩu và an sinh xã hội. Sự hiện diện của các đơn vị này mang lại sự an tâm tuyệt đối cho khách hàng nhờ tính thanh khoản cao và sự bảo chứng từ Chính phủ.

Điều kiện để ngân hàng được phép hoạt động theo quy định mới nhất

Để một tổ chức tín dụng được cấp phép và đi vào hoạt động, pháp luật Việt Nam đặt ra những rào cản kỹ thuật và pháp lý rất khắt khe nhằm đảm bảo an toàn hệ thống. Căn cứ quy định tại Điều 29 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, các điều kiện cơ bản bao gồm:

Điều 29. Điều kiện cấp Giấy phép

1. Tổ chức tín dụng được cấp Giấy phép khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây:

a) Có vốn điều lệ tối thiểu bằng mức vốn pháp định;

b) Chủ sở hữu của tổ chức tín dụng là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, cổ đông sáng lập, thành viên sáng lập là pháp nhân đang hoạt động hợp pháp và có đủ năng lực tài chính để tham gia góp vốn; cổ đông sáng lập, thành viên sáng lập là cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có cam kết đủ khả năng tài chính để góp vốn;

c) Người quản lý, người điều hành, thành viên Ban kiểm soát có đủ các tiêu chuẩn, điều kiện quy định tại Điều 41 của Luật này;

d) Điều lệ phù hợp với quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan;

đ) Đề án thành lập, phương án kinh doanh khả thi, bảo đảm không gây ảnh hưởng đến sự an toàn, ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng...

Bên cạnh đó, các ngân hàng này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản trị rủi ro và công khai minh bạch thông tin theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024.

Danh sách các ngân hàng Nhà nước cập nhật năm 2026

Tính đến năm 2026, hệ thống các ngân hàng có vốn Nhà nước tại Việt Nam được chia thành 3 nhóm chính:

1. Nhóm Ngân hàng Thương mại 100% vốn Nhà nước

Đây là các ngân hàng được Nhà nước mua lại bắt buộc hoặc thành lập mới với toàn bộ vốn ngân sách:

• Agribank: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. Đây là “anh cả” trong hệ thống với mạng lưới phủ khắp các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa.
• GPBank: Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Dầu khí Toàn cầu.
• OceanBank: Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Đại Dương.
• CBBank: Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam.

2. Nhóm Ngân hàng Chính sách (Phi lợi nhuận)

Các đơn vị này hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà nhằm thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi của Chính phủ:

• VBSP: Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam – hỗ trợ hộ nghèo, học sinh sinh viên và các đối tượng chính sách.
• VDB: Ngân hàng Phát triển Việt Nam – tập trung cho vay các dự án đầu tư phát triển hạ tầng quan trọng.

3. Nhóm Ngân hàng Thương mại Cổ phần có vốn Nhà nước chi phối

Đây là các ngân hàng đã cổ phần hóa nhưng Nhà nước vẫn nắm giữ cổ phần chi phối (thường trên 64%):

• Vietcombank: Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – dẫn đầu về hiệu quả hoạt động và thanh toán quốc tế.
• VietinBank: Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – thế mạnh trong cho vay doanh nghiệp và công nghiệp.
• BIDV: Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – ngân hàng có tổng tài sản lớn nhất hệ thống.

Việc lựa chọn giao dịch tại các ngân hàng thuộc danh sách trên giúp khách hàng giảm thiểu rủi ro tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động. Quý khách nên thường xuyên cập nhật các quy định mới tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024 để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.