Từ ngày 01/3/2025, hệ thống các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ chính thức vận hành theo khung pháp lý mới. Việc ban hành Nghị định 45/2025/NĐ-CP không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương.

9 cơ quan chuyên môn được tổ chức thống nhất trên toàn quốc

Theo quy định tại Điều 15 Nghị định 45/2025/NĐ-CP, có 9 phòng chuyên môn bắt buộc phải thành lập ở tất cả các đơn vị hành chính cấp huyện (trừ huyện đảo có quy định riêng). Cụ thể bao gồm:

• Phòng Nội vụ: Phụ trách đa ngành từ tổ chức bộ máy, cán bộ đến thi đua khen thưởng và tôn giáo (nếu không có phòng riêng).
• Phòng Tư pháp: Trọng tâm là xây dựng pháp luật, phổ biến giáo dục pháp luật và hộ tịch, chứng thực.
• Phòng Tài chính - Kế hoạch: Quản lý ngân sách, đầu tư công và phát triển doanh nghiệp địa phương.
• Phòng Giáo dục và Đào tạo: Quản lý từ mầm non đến trung học cơ sở.
• Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị: Một siêu bộ phận quản lý quy hoạch, xây dựng, giao thông và công thương.
• Phòng Văn hóa, Khoa học và Thông tin: Phụ trách văn hóa, du lịch, báo chí và chuyển đổi số.
• Phòng Y tế: Tham mưu về y tế dự phòng, an toàn thực phẩm và bảo hiểm y tế.
• Thanh tra huyện: Thực hiện nhiệm vụ thanh tra, tiếp dân và phòng chống tham nhũng.
• Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân: Bộ máy giúp việc tổng hợp cho lãnh đạo địa phương.

"Các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo sự phân cấp, ủy quyền của cơ quan nhà nước cấp trên."

Các phòng chuyên môn đặc thù: Linh hoạt theo địa bàn

Điểm mới đáng chú ý tại Điều 16 Nghị định 45/2025/NĐ-CP là việc phân định rõ các phòng đặc thù dựa trên tính chất đô thị hoặc nông thôn:

1. Phòng Tài nguyên và Môi trường

Được tổ chức tại các quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Cơ quan này tập trung vào quản lý đất đai, khoáng sản và môi trường đô thị.

2. Phòng Nông nghiệp và Môi trường

Đây là mô hình dành riêng cho các huyện nông nghiệp. Sự kết hợp giữa nông nghiệp và môi trường giúp quản lý bền vững tài nguyên đất đai gắn với phát triển nông thôn, thủy lợi và phòng chống thiên tai.

3. Phòng Dân tộc và Tôn giáo

Chỉ được thành lập khi đáp ứng các tiêu chí khắt khe về số lượng người dân tộc thiểu số (ít nhất 5.000 người) hoặc địa bàn xung yếu về an ninh quốc phòng. Nếu không đủ điều kiện, chức năng này sẽ được chuyển giao về Phòng Nội vụ.

Lời khuyên cho cán bộ và người dân

Việc nắm rõ cơ cấu tổ chức mới giúp người dân và doanh nghiệp xác định đúng cơ quan có thẩm quyền khi thực hiện các thủ tục hành chính. Ví dụ, các vấn đề về quy hoạch xây dựng tại huyện giờ đây sẽ tập trung đầu mối tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị thay vì phân tán như trước đây.

Với các địa phương, việc kiện toàn bộ máy theo Nghị định 45/2025/NĐ-CP cần hoàn tất trước thời điểm có hiệu lực để đảm bảo tính liên tục trong hoạt động quản lý nhà nước.