Bất cập trong việc cấp số định danh cá nhân hiện nay

Theo quy định tại Điều 15 Nghị định 137/2015/NĐ-CP, tính đến tháng 08/2020, số định danh cá nhân chủ yếu được cấp cho hai nhóm đối tượng chính: trẻ em đăng ký khai sinh mới từ ngày 01/01/2016 và công dân khi thực hiện thủ tục cấp thẻ Căn cước công dân (CCCD).

"Công dân đã đăng ký khai sinh nhưng chưa được cấp số định danh cá nhân khi làm thủ tục cấp thẻ Căn cước công dân thì cơ quan quản lý Căn cước công dân có trách nhiệm thu thập, kiểm tra thông tin của công dân..."

Điều này dẫn đến một thực tế là những người đã có giấy khai sinh nhưng chưa đến tuổi làm CCCD hoặc chưa đi làm CCCD thì vẫn chưa có mã số định danh chính thức trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc thiếu hụt này gây không ít khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến và khai thác thông tin cá nhân một cách đồng bộ.

Dự thảo mới: Cấp số định danh cho mọi công dân đã khai sinh

Nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên, Chính phủ đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 137/2015/NĐ-CP. Điểm sáng lớn nhất của dự thảo này chính là quy định cụ thể về trình tự, thủ tục cấp số định danh cá nhân cho người đã đăng ký khai sinh mà không cần đợi đến khi làm thẻ CCCD.

Quy trình xác lập số định danh cá nhân theo dự thảo

Theo dự thảo, quy trình này sẽ được thực hiện một cách chủ động bởi cơ quan quản lý dân cư, giúp giảm bớt gánh nặng về thủ tục hành chính cho người dân:

• Bước 1: Cơ quan quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư tự động xác lập số định danh dựa trên dữ liệu hiện có trên hệ thống.
• Bước 2: Cơ quan chức năng gửi văn bản thông báo cho công dân về mã số đã xác lập và các thông tin hiện có.
• Bước 3: Công dân kiểm tra, nếu thấy thông tin chưa chính xác hoặc thiếu sót thì chủ động bổ sung tại cơ quan Công an nơi cư trú để cập nhật.

Mở rộng quyền lợi khai thác thông tin dân cư

Bên cạnh việc cấp mã số, dự thảo còn đề xuất thêm 02 phương thức linh hoạt để người dân tự tra cứu thông tin của mình trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thay vì chỉ gửi văn bản yêu cầu như trước đây:

1. Qua dịch vụ viễn thông: Người dân có thể nhắn tin hoặc gọi điện đến tổng đài chuyên dụng để nhận thông tin cơ bản về hộ tịch, cư trú của bản thân.
2. Qua Cổng thông tin điện tử: Sử dụng chính số định danh cá nhân để đăng nhập và thực hiện các giao dịch dân sự, thủ tục hành chính một cách nhanh chóng và minh bạch.

Việc triển khai các quy định này theo tinh thần của Luật Căn cước công dân 2014 sẽ là bước tiến lớn trong cải cách hành chính, giúp mỗi công dân thực sự trở thành một "công dân số" với đầy đủ quyền lợi và sự tiện lợi trong tương lai gần.