Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng đa dạng, việc kiểm soát chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm trở thành ưu tiên hàng đầu của các cơ quan quản lý. Đối với các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh, việc nắm vững danh mục hàng hóa phải kiểm tra an toàn thực phẩm không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố then chốt để bảo vệ uy tín và sức khỏe người tiêu dùng.

An toàn thực phẩm là gì và tại sao phải kiểm soát chặt chẽ?

Khái niệm về an toàn thực phẩm đã được luật hóa một cách rõ nét. Theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Luật An toàn thực phẩm 2010, định nghĩa này được hiểu như sau:

An toàn thực phẩm là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người.

Việc đảm bảo an toàn thực phẩm không chỉ dừng lại ở khâu chế biến mà phải xuyên suốt từ quá trình sản xuất, kinh doanh dựa trên cơ sở phân tích nguy cơ. Đây là trách nhiệm chung của mọi tổ chức, cá nhân tham gia vào chuỗi cung ứng thực phẩm, dưới sự phân cấp quản lý rõ ràng của nhà nước.

Danh mục hàng hóa "nằm trong tầm ngắm" kiểm tra an toàn thực phẩm

Không phải mọi loại hàng hóa đều chịu chung một quy trình kiểm tra. Tùy vào tính chất và nguồn gốc, pháp luật quy định các danh mục cụ thể cần được giám sát chặt chẽ. Điều kiện chung là hàng hóa phải đáp ứng các giới hạn về vi sinh vật gây bệnh, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y và các tác nhân gây ô nhiễm khác.

Hiện nay, các danh mục trọng yếu bao gồm:

• Danh mục các mặt hàng nhập khẩu phải thực hiện kiểm tra chuyên ngành thuộc trách nhiệm của Bộ Công Thương.
• Danh mục thực phẩm, phụ gia và vật liệu bao gói được xác định mã số hàng hóa (mã HS) phục vụ kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu theo quy định của Bộ Y tế.
• Các sản phẩm hàng hóa được giao kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu theo các quyết định chuyên ngành.

Việc tra cứu chính xác mã hàng hóa trong các danh mục này là bước chuẩn bị không thể thiếu đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu để tránh những vướng mắc về thủ tục hành chính tại cửa khẩu.

Cơ quan nào có thẩm quyền kiểm tra cơ sở của bạn?

Hệ thống cơ quan kiểm tra được phân cấp từ trung ương đến địa phương để đảm bảo tính sát sao. Theo Thông tư 48/2015/TT-BYT (được sửa đổi bởi Thông tư 17/2023/TT-BYT), thẩm quyền kiểm tra thuộc về:

• Cục An toàn thực phẩm;
• Sở Y tế, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm cấp tỉnh;
• Ủy ban nhân dân các cấp (Quận, huyện, xã, phường) và các đơn vị y tế cơ sở tùy theo địa bàn quản lý.

Riêng đối với thực phẩm nhập khẩu, Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định cơ quan kiểm tra là các đơn vị được Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoặc Bộ Công Thương chỉ định.

Những nguyên tắc "vàng" trong hoạt động kiểm tra

Để đảm bảo tính công bằng và không gây khó khăn cho doanh nghiệp, hoạt động kiểm tra phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt:

1. Khách quan và minh bạch: Mọi kết luận kiểm tra phải dựa trên chứng cứ khoa học và quy định pháp luật, không phân biệt đối xử.
2. Bảo mật thông tin: Các tài liệu, kết quả kiểm tra khi chưa có kết luận chính thức phải được giữ bí mật.
3. Không chồng chéo: Tránh tình trạng nhiều cơ quan cùng kiểm tra một nội dung, một đối tượng trong cùng một thời điểm. Nếu có sự trùng lặp, ưu tiên thực hiện theo quyết định của cơ quan cấp trên hoặc cơ quan quản lý trực tiếp sản phẩm.

Việc hiểu rõ các quy định về danh mục hàng hóa phải kiểm tra an toàn thực phẩm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tự rà soát và nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó phát triển bền vững trên thị trường.