Từ ngày 25/9/2026, nhiều quy định pháp luật mới trong các lĩnh vực ngân hàng, quản lý sàn dữ liệu và bảo vệ môi trường chính thức có hiệu lực thi hành. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến hoạt động của các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp công nghệ và các cơ sở phát thải khí nhà kính. Dưới đây là tổng hợp chi tiết các chính sách mới đáng chú ý nhất mà người dân và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

1. Thay đổi quan trọng về đầu mối nhận báo cáo thống kê của tổ chức tín dụng

Từ ngày 25/9/2026, các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam sẽ áp dụng chế độ báo cáo thống kê theo quy định mới tại Thông tư 41/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 41/2026/TT-NHNN (sửa đổi Điều 3 Thông tư 35/2015/TT-NHNN), đơn vị nhận báo cáo thống kê sẽ là các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước theo sự phân công cụ thể của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Điểm mới nổi bật của quy định này là việc bãi bỏ danh sách cố định các đơn vị tiếp nhận báo cáo như trước đây. Thay vào đó, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước sẽ linh hoạt phân công đầu mối tiếp nhận tùy thuộc vào yêu cầu quản lý và cơ cấu tổ chức trong từng thời kỳ. Điều này giúp tối ưu hóa quy trình xử lý dữ liệu, tăng tính chủ động và thích ứng nhanh với tiến trình chuyển đổi số ngành ngân hàng.

Bên cạnh đó, các tổ chức tín dụng cần lưu ý áp dụng đúng các mẫu biểu, kỳ báo cáo, thời hạn gửi và hướng dẫn thực hiện theo quy định sửa đổi tại khoản 1 Điều 2 Thông tư 41/2026/TT-NHNN.

2. Siết chặt quản lý sàn dữ liệu: Nghiêm cấm mua bán dữ liệu cá nhân trái phép

Một trong những văn bản pháp lý được dư luận đặc biệt quan tâm là Nghị định 314/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động của sàn dữ liệu, chính thức có hiệu lực từ ngày 25/9/2026. Nghị định này thiết lập hành lang pháp lý chặt chẽ nhằm thúc đẩy kinh tế số đồng thời bảo vệ tối đa quyền riêng tư của công dân.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 6 Điều 4 Nghị định 314/2026/NĐ-CP, pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng sàn dữ liệu để mua, bán dữ liệu cá nhân hoặc xử lý dữ liệu cá nhân trái với các quy định của pháp luật hiện hành.

Đối với các sản phẩm, dịch vụ hoặc dữ liệu có nguồn gốc từ dữ liệu cá nhân, việc đưa lên giao dịch hoặc đấu giá trên sàn chỉ được phép thực hiện sau khi đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện về "khử nhận dạng" (de-identification) và các tiêu chuẩn kỹ thuật bảo mật khác. Tổ chức cung cấp dịch vụ đấu giá dữ liệu có trách nhiệm rà soát và bắt buộc phải từ chối đấu giá đối với dữ liệu cá nhân chưa được khử nhận dạng hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định tại khoản 5 Điều 11 Nghị định 314/2026/NĐ-CP.

3. Đăng ký tài khoản sàn dữ liệu bắt buộc bằng VNeID mức độ 2

Để đảm bảo tính xác thực và ngăn chặn các hành vi gian lận công nghệ, Nghị định 314/2026/NĐ-CP cũng đưa ra yêu cầu nghiêm ngặt về phương thức định danh người dùng tham gia sàn dữ liệu.

Theo điểm a và điểm b khoản 1 Điều 18 Nghị định 314/2026/NĐ-CP, công dân, tổ chức và doanh nghiệp Việt Nam khi đăng ký tài khoản giao dịch trên sàn dữ liệu phải thực hiện thông qua tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID hoặc các phương thức xác thực tương đương do sàn dữ liệu cung cấp.

Đối với các tổ chức, cá nhân nước ngoài chưa có tài khoản định danh điện tử VNeID, việc mở tài khoản sẽ được thực hiện theo quy trình thẩm định hồ sơ đề nghị nghiêm ngặt theo mẫu ban hành kèm theo Nghị định này. Người dùng phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp của các thông tin đã cung cấp.

Ứng dụng định danh điện tử VNeID mức độ 2 được áp dụng để đăng ký tài khoản giao dịch trên sàn dữ liệu từ ngày 25/9/2026 (ảnh minh họa)

4. Ban hành danh mục cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính năm 2026

Nhằm thực hiện cam kết giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 42/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 25/9/2026, quy định chi tiết Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính năm 2026.

Danh mục này bao gồm các nhóm đối tượng chính sau:

• Phụ lục I: Danh mục các lĩnh vực trọng điểm phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính;
• Phụ lục II: Danh mục các cơ sở phát thải khí nhà kính quy mô lớn thuộc ngành công thương;
• Phụ lục III: Danh mục các cơ sở thuộc ngành xây dựng và giao thông vận tải;
• Phụ lục IV: Danh mục các cơ sở thuộc ngành nông nghiệp và tài nguyên môi trường.

Các cơ sở nằm trong danh mục ban hành kèm theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg có nghĩa vụ chủ động đo đạc, lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở định kỳ và nộp cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo đúng trình tự quy định tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP và Nghị định 83/2026/NĐ-CP).

Việc không tuân thủ nghĩa vụ kiểm kê phát thải hoặc báo cáo không trung thực có thể dẫn đến các chế tài xử phạt vi phạm hành chính nghiêm khắc trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Do đó, các doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh cần nhanh chóng rà soát quy trình vận hành và phối hợp chặt chẽ với các Bộ quản lý chuyên ngành để thực hiện đúng quy định pháp luật.