Ngày 23/08/2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ký ban hành Nghị quyết 109/NQ-CP về phiên họp Chính phủ chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 8 năm 2018. Một trong những nội dung trọng tâm là việc hoàn thiện dự án Luật Đầu tư công sửa đổi nhằm giải quyết triệt để những nút thắt trong giải ngân vốn đầu tư công hiện nay.

Chính phủ đặc biệt coi trọng việc rà soát, sửa đổi các bất cập trong Luật Đầu tư công (ảnh minh họa)

Khắc phục những "điểm nghẽn" của Luật Đầu tư công 2014

Kể từ khi Luật Đầu tư công 2014 có hiệu lực, công tác quản lý vốn Nhà nước đã đi vào nề nếp hơn. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai đã bộc lộ không ít vướng mắc, đặc biệt là quy trình thủ tục còn rườm rà, gây chậm trễ trong việc phê duyệt và giải ngân các dự án trọng điểm. Tại Nghị quyết 109/NQ-CP, Chính phủ khẳng định việc sửa đổi luật lần này phải đạt được mục tiêu kép: vừa quản lý chặt chẽ, hiệu quả nguồn vốn, vừa đơn giản hóa tối đa quy trình thực hiện.

Theo đó, dự án Luật Đầu tư công sửa đổi sẽ tập trung vào việc phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền cho các Bộ, ngành và địa phương. Nguyên tắc cốt lõi được xác định là: Cấp nào có thẩm quyền quyết định chủ trương và quyết định đầu tư thì cấp đó có quyền điều chỉnh và phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về quyết định của mình.

Những điểm mới mang tính đột phá trong dự thảo sửa đổi

Dựa trên định hướng tại Nghị quyết 109/NQ-CP, Luật Đầu tư công sửa đổi sẽ có những thay đổi quan trọng sau:

• Mở rộng phạm vi áp dụng: Bổ sung quy định về thẩm quyền quyết định đầu tư đối với các dự án đầu tư công thực hiện tại nước ngoài. Đồng thời, làm rõ ranh giới giữa pháp luật đầu tư công và pháp luật về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP).
• Nâng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia: Chính phủ đang nghiên cứu đề xuất nâng mức vốn đối với dự án quan trọng quốc gia lên 35.000 tỷ đồng (dựa trên tỷ lệ % GDP hiện tại), thay vì mức cũ để phù hợp với quy mô kinh tế đang ngày càng lớn mạnh.
• Tích hợp thủ tục thẩm định: Một cải cách đáng chú ý là việc tích hợp thủ tục thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn vào ngay quy trình phê duyệt chủ trương đầu tư. Điều này giúp cắt giảm đáng kể thời gian chờ đợi cho các chủ đầu tư.
• Phân loại dự án rõ ràng: Phân định rạch ròi giữa dự án có cấu phần xây dựng và dự án không có cấu phần xây dựng để áp dụng các quy trình quản lý tương ứng, tránh tình trạng "mặc đồng phục" thủ tục cho mọi loại hình dự án.

Việc sửa đổi luật kỳ vọng sẽ thúc đẩy tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm (ảnh minh họa)

Siết chặt kỷ luật tài chính và tăng cường hậu kiểm

Đi đôi với việc phân cấp là yêu cầu về tăng cường hậu kiểm. Chính phủ yêu cầu phải xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức và đặc biệt là cá nhân có thẩm quyền trong từng khâu của quá trình đầu tư. Các chế tài xử lý vi phạm sẽ được quy định nghiêm khắc hơn để răn đe các hành vi gây lãng phí, thất thoát ngân sách Nhà nước.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 109/NQ-CP cũng nhấn mạnh việc công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Mọi dự án đầu tư công phải được giám sát chặt chẽ không chỉ bởi các cơ quan chức năng mà còn thông qua cơ chế giám sát của cộng đồng.

"Chính phủ thống nhất giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiếp tục cập nhật, hoàn thiện dự án Luật Đầu tư công sửa đổi theo hướng phân cấp mạnh về thẩm quyền gắn với xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; tăng cường hậu kiểm."

Ngoài ra, một nhiệm vụ cấp bách khác được Chính phủ giao cho các tỉnh là phải khẩn trương rà soát và xử lý triệt để các văn bản trái pháp luật đã được kết luận, gửi báo cáo về Bộ Tư pháp trước ngày 30/11/2018. Đây là động thái quyết liệt nhằm làm sạch hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tạo môi trường đầu tư minh bạch và thống nhất.

Việc sửa đổi Luật Đầu tư công trong bối cảnh năm 2018 được kỳ vọng sẽ là cú hích lớn, tháo gỡ những rào cản pháp lý cuối cùng để dòng vốn đầu tư công thực sự trở thành động lực dẫn dắt tăng trưởng kinh tế bền vững.