Trong bối cảnh kinh tế xã hội có nhiều biến động, việc vay mượn tài sản diễn ra phổ biến. Tuy nhiên, khi "con nợ" chây ì không trả, nhiều chủ nợ vì quá bức xúc đã tìm đến những phương thức đòi nợ cực đoan như mang vòng hoa, cáo phó, thậm chí là quan tài đến đặt trước cửa nhà người vay. Hành động này không chỉ gây áp lực tâm lý nặng nề mà còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý cực lớn cho chính người đi đòi nợ. Vậy, ranh giới giữa việc đòi lại tài sản hợp pháp và việc vướng vào vòng lao lý là ở đâu?

1. Bản chất dân sự của quan hệ vay mượn tài sản

Theo quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng.

Điều 463. Hợp đồng vay tài sản

Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Đáng chú ý, Điều 464 của Bộ luật này cũng nhấn mạnh rằng bên vay trở thành chủ sở hữu tài sản vay kể từ thời điểm nhận tài sản đó. Điều này có nghĩa là khi đã giao tiền, chủ nợ không còn quyền sở hữu trực tiếp đối với số tiền đó mà chỉ còn quyền đòi nợ. Mọi tranh chấp phát sinh phải được giải quyết thông qua thương lượng hoặc khởi kiện tại Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự.

2. Xử phạt hành chính đối với hành vi đòi nợ gây mất trật tự

Việc tụ tập đông người, mang các vật dụng tang lễ như vòng hoa, quan tài đến nhà người khác để chửi bới, la hét là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định về trật tự công cộng. Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các đối tượng thực hiện hành vi này có thể bị xử phạt như sau:

• Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng: Đối với hành vi khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng: Đối với hành vi tổ chức thuê, xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ hoặc kích động người khác gây rối, làm mất trật tự công cộng.

3. Nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự: Từ chủ nợ thành tội phạm

Đây là phần quan trọng nhất mà các chủ nợ cần lưu ý. Tùy thuộc vào diễn biến và mức độ đe dọa, hành vi mang vòng hoa, quan tài đi đòi nợ có thể bị cấu thành các tội danh nghiêm trọng trong Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

Tội Cưỡng đoạt tài sản (Điều 170)

Nếu chủ nợ dùng thủ đoạn đặt vòng hoa, dán cáo phó nhằm uy hiếp tinh thần người vay, khiến họ lo sợ mà phải giao tài sản, hành vi này có thể bị truy cứu về tội Cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170. Mức hình phạt cao nhất cho tội danh này lên đến 20 năm tù.

Tội Cướp tài sản (Điều 168)

Trong trường hợp chủ nợ đi cùng nhóm người, sử dụng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc (ví dụ: mang quan tài đến và dọa giết nếu không trả tiền ngay) làm cho người vay lâm vào tình trạng không thể chống cự được, hành vi này sẽ bị xử lý về tội Cướp tài sản theo Điều 168. Hình phạt có thể là tù chung thân.

Tội Làm nhục người khác (Điều 155)

Việc dán cáo phó giả, mang vòng hoa ghi tên người đang sống nhằm bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của họ trước đám đông là hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm. Chủ nợ có thể đối mặt với tội Làm nhục người khác theo Điều 155 với mức phạt tù đến 05 năm.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Đòi nợ là quyền lợi chính đáng, nhưng phương thức đòi nợ phải tuân thủ pháp luật. Thay vì sử dụng các biện pháp cực đoan dẫn đến "tiền mất tật mang", người cho vay nên:

1. Gửi thông báo đòi nợ bằng văn bản qua đường bưu điện có bảo đảm.
2. Yêu cầu cơ quan công an can thiệp nếu có dấu hiệu của tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
3. Khởi kiện ra Tòa án nhân dân để yêu cầu phát mãi tài sản bảo đảm hoặc cưỡng chế thi hành án.

Trên đây là nội dung tư vấn về việc mang vòng hoa, quan tài đi đòi nợ dưới góc nhìn pháp luật cập nhật đến tháng 05/2025. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về tranh chấp nợ nần, hãy liên hệ với các luật sư uy tín để được hỗ trợ giải quyết đúng luật.