Từ mốc thời gian 15/8/2026, hàng loạt quy định pháp luật hoàn toàn mới chính thức đi vào cuộc sống, điều chỉnh từ lĩnh vực thủ tục hành chính, trật tự an toàn giao thông đường bộ, quản lý giáo dục mầm non cho đến việc thiết lập hành lang pháp lý đối với công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Việc chủ động cập nhật các mốc pháp lý này giúp người dân, doanh nghiệp và các tổ chức thực hiện đúng pháp luật, đồng thời bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của mình.

1. Điều kiện miễn, giảm phí làm thủ tục hành chính khi sở hữu tài khoản VNeID mức độ 2

Nhằm thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia và khuyến khích công dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.22/2026/NQ-CP quy định cơ chế ưu đãi về phí và lệ phí khi giải quyết thủ tục hành chính.

Theo đó, kể từ mốc thời gian này, công dân Việt Nam khi thực hiện thủ tục hành chính thuộc diện được ưu đãi sẽ được miễn hoặc giảm phí, lệ phí nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện khắt khe sau đây:

• Sở hữu tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đã được kích hoạt thành công trên ứng dụng VNeID.
• Đã hoàn thành việc tích hợp tối thiểu 05 loại thông tin, giấy tờ quan trọng bao gồm: Giấy khai sinh; Tài khoản an sinh xã hội; Số điện thoại di động chính chủ; Tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử liên kết; Sổ sức khỏe điện tử.
• Thực hiện đúng các thủ tục hành chính thuộc Danh mục được quy định cụ thể tại Phụ lục II và Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị quyết 66.22/2026/NQ-CP.

Đáng chú ý, mức miễn giảm không áp dụng cào bằng mà sẽ dựa trên thuật toán tích hợp tự động hiển thị trực tiếp trên tài khoản VNeID của từng cá nhân. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số hay các đối tượng thuộc diện chính sách ưu đãi xã hội, hệ thống sẽ tự động áp dụng mức ưu đãi cao nhất nếu cá nhân đó đồng thời đáp ứng nhiều điều kiện hưởng khác nhau.

2. Dùng xe ô tô cá nhân chở khách thu tiền bị phạt nặng tới 14 triệu đồng và trừ 6 điểm bằng lái

Một điểm nóng pháp lý được dư luận đặc biệt quan tâm là chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi sử dụng phương tiện giao thông không kinh doanh vận tải để chở người thu tiền (thường gọi là xe 'dù' ghép chuyến, xe gia đình tự phát).

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 238/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024/NĐ-CP), người điều khiển xe ô tô không đăng ký kinh doanh vận tải hành khách nhưng thực hiện hành vi chở người có thu tiền, hoặc lập hợp đồng, nhận giao dịch đặt chỗ dưới mọi hình thức sẽ bị xử phạt rất nghiêm khắc:

"Phạt tiền từ 12.000.000 đồng đến 14.000.000 đồng đối với người điều khiển xe ô tô không kinh doanh vận tải hành khách nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe. Đồng thời, tài xế vi phạm sẽ bị trừ 06 điểm trên giấy phép lái xe."

Không chỉ dừng lại ở tài xế, quy định mới còn gắn trách nhiệm pháp lý chặt chẽ đối với chủ sở hữu phương tiện. Nếu chủ xe (dù là cá nhân hay tổ chức) giao xe hoặc để người làm công điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm nêu trên thì sẽ bị xử phạt từ 10 - 12 triệu đồng (đối với cá nhân) và từ 20 - 24 triệu đồng (đối với tổ chức).

3. Ủy ban nhân dân cấp xã chính thức tiếp quản quản lý nhà nước đối với các trường mầm non

Trong nỗ lực đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 51/2026/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung Điều lệ trường mầm non ban hành kèm theo Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT.

Theo quy định mới, Ủy ban nhân dân cấp xã (xã, phường, thị trấn) là cơ quan trực tiếp quản lý nhà nước đối với toàn bộ các trường mầm non trên địa bàn quản lý. Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc cấp xã đóng vai trò bộ phận chuyên môn tham mưu, hỗ trợ UBND xã thực thi các nhiệm vụ giáo dục mầm non. Quy định này thay thế cho cơ chế cũ trước đây vốn giao thẩm quyền trực tiếp cho UBND cấp huyện và Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện.

4. Ban hành Danh mục các hệ thống Trí tuệ nhân tạo (AI) có rủi ro cao

Nhằm kiểm soát rủi ro công nghệ và bảo vệ an toàn thông tin cá nhân, Quyết định 33/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ chính thức có hiệu lực áp dụng Danh mục các hệ thống AI rủi ro cao.

Các hệ thống AI nằm trong danh mục kiểm soát đặc biệt bao gồm:

• Giáo dục: Hệ thống tự động chấm điểm, đánh giá xếp hạng người học hoặc tự cung cấp tri thức từ nguồn dữ liệu chưa được thẩm định.
• Y tế & Giao thông: Rô-bốt hỗ trợ phẫu thuật y khoa; hệ thống điều khiển tín hiệu giao thông tự động, nhận diện sinh trắc học hành khách tại cảng hàng không.
• Tài chính - Ngân hàng: Thuật toán tự động cấp tín dụng hoặc tự động thực hiện các giao dịch tiền tệ trực tuyến.

5. Nâng độ tuổi hỗ trợ kinh phí học tiến sĩ cho giảng viên lên 45 tuổi

Theo quy định tại Thông tư 50/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo trình độ tiến sĩ đối với giảng viên cơ hữu tại các cơ sở giáo dục đại học đã có những điều chỉnh mở rộng. Cụ thể, độ tuổi tối đa của giảng viên được áp dụng chính sách hỗ trợ kinh phí học tiến sĩ lần đầu được nâng từ 40 tuổi lên 45 tuổi (tính theo năm đăng ký).

Ngoài ra, đối với bậc đào tạo thạc sĩ, nguồn kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước sẽ tập trung ưu tiên cho đội ngũ giảng viên cơ hữu giảng dạy các chuyên ngành đặc thù như nghệ thuật, thể dục và thể thao, giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước.