Trong nỗ lực thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và cắt giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 320/2026/NĐ-CP với nhiều điểm mới mang tính đột phá. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận là chính sách ưu đãi về phí, lệ phí đối với các giao dịch hành chính thực hiện qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Tuy nhiên, liệu có phải mọi dịch vụ công trên VNeID đều được miễn phí 100% hay không? Quy định cụ thể ra sao và điều kiện áp dụng là gì? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết toàn bộ khía cạnh pháp lý của chính sách này.

Nguyên tắc miễn, giảm phí, lệ phí theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 320/2026/NĐ-CP sửa đổi khoản 4 Điều 4 Nghị định 69/2024/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến qua ứng dụng định danh quốc gia được miễn, giảm phí, lệ phí. Đây là cơ sở pháp lý trực tiếp xác lập quyền được hưởng ưu đãi tài chính của người dân khi chuyển từ hình thức nộp hồ sơ truyền thống sang giao dịch điện tử qua VNeID.

"Cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến qua ứng dụng định danh quốc gia được miễn, giảm phí, lệ phí. Việc miễn, giảm phí, lệ phí được thực hiện theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí."

So với quy định trước đây tại Nghị định 69/2024/NĐ-CP, văn bản cũ chưa hề có cơ chế chính thức dành riêng cho việc ưu đãi tài chính khi giao dịch trên nền tảng VNeID, đồng thời cũng chưa phân công trách nhiệm rõ ràng cho các bộ, ngành trong việc xây dựng đề án ưu đãi. Sự bổ sung của Nghị định 320/2026/NĐ-CP đã san lấp khoảng trống này, tạo động lực thực sự để công dân chủ động trải nghiệm dịch vụ công số.

Thực hiện qua VNeID có đồng nghĩa với việc miễn phí toàn bộ?

Nhiều người dân nhầm tưởng rằng chỉ cần đăng nhập VNeID và gửi hồ sơ thì mọi khoản lệ phí sẽ tự động được xóa bỏ. Tuy nhiên, căn cứ vào tinh thần của Nghị định 320/2026/NĐ-CP, pháp luật chỉ xác lập nguyên tắc khuyến khích chứ không áp đặt quy định miễn 100% đối với tất cả các loại thủ tục hành chính.

Mức độ miễn, giảm cụ thể (chẳng hạn như giảm 50%, miễn hoàn toàn hay giảm theo định mức) vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định thuộc Luật Phí và lệ phí 2015 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Phạm vi thủ tục được ưu đãi, danh mục đối tượng thụ hưởng và mức giảm chính xác sẽ phụ thuộc vào các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh (đối với lệ phí địa phương) hoặc Thông tư của Bộ Tài chính (đối với lệ phí trung ương).

Trách nhiệm của các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân trong việc đề xuất ưu đãi

Để chính sách thực sự đi vào đời sống và có số liệu tính toán khoa học, khoản 4 Điều 36 (được bổ sung bởi Điều 17 Nghị định 320/2026/NĐ-CP) và khoản 6 Điều 39 (được bổ sung bởi Điều 18 Nghị định 320/2026/NĐ-CP) đã quy định rõ quy trình triển khai như sau:

• Trách nhiệm rà soát: Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có nghĩa vụ rà soát toàn bộ danh mục phí, lệ phí thuộc lĩnh vực, địa bàn quản lý.
• Xây dựng đề án: Trên cơ sở kết quả rà soát, các cơ quan xây dựng Đề án miễn, giảm phí, lệ phí đối với từng thủ tục hành chính cụ thể khi giao dịch qua VNeID và gửi về Bộ Tài chính.
• Ban hành định mức: Bộ Tài chính tổng hợp các kiến nghị, trình cấp có thẩm quyền hoặc tự mình ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định mức giảm cụ thể áp dụng thống nhất hoặc theo từng ngành lĩnh vực.

Tất cả các khoản phí, lệ phí được đề xuất ưu đãi đều phải nằm trong Danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí 2015.

Điều kiện để người dân được áp dụng mức phí ưu đãi trên VNeID

Bên cạnh các quy định khung tại Nghị định 320/2026/NĐ-CP, việc thụ hưởng ưu đãi thực tế của công dân còn được cụ thể hóa theo các hướng dẫn chỉ đạo hành chính liên quan. Theo đó, để được hệ thống VNeID tự động tính toán và áp dụng mức phí, lệ phí ưu đãi khi nộp hồ sơ, công dân cần đáp ứng các điều kiện sau:

1. Sở hữu tài khoản định danh VNeID mức độ 2: Đã hoàn thành đăng ký và kích hoạt định danh mức độ 2 (bao gồm thông tin sinh trắc học như vân tay, khuôn mặt).
2. Tích hợp đầy đủ 05 nhóm thông tin cơ bản: Bao gồm thông tin Giấy khai sinh, Tài khoản ngân hàng/Ví điện tử, Tài khoản an sinh xã hội, Số thuê bao di động chính chủ và Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.
3. Thực hiện đúng quy trình thủ tục: Nộp hồ sơ trực tuyến hoàn toàn qua ứng dụng VNeID và thủ tục đó thuộc danh mục đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành mức miễn, giảm.

Tình huống minh họa: Anh Nguyễn Văn A thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai hoặc cấp đổi Giấy phép lái xe trực tuyến. Khi đăng nhập VNeID mức độ 2 và hệ thống kiểm tra thấy anh A đã hoàn thành tích hợp đủ 05 thông tin nền tảng, màn hình thanh toán của VNeID sẽ tự động hiển thị số tiền lệ phí đã được chiết khấu theo đúng quy định. Ngược lại, nếu tài khoản chưa hoàn thiện tích hợp thông tin hoặc thủ tục đó chưa có văn bản quy định giảm phí, người nộp vẫn phải thanh toán theo mức chuẩn hiện hành.

Lời khuyên pháp lý cho công dân và doanh nghiệp

Chính sách ưu đãi về phí, lệ phí chính thức mở ra cơ sở pháp lý áp dụng rộng rãi từ ngày 28/9/2026. Để tối ưu hóa quyền lợi và tiết kiệm chi phí hành chính, người dân và doanh nghiệp nên chủ động:

• Khẩn trương đến cơ quan Công an làm thủ tục nâng cấp tài khoản VNeID lên mức độ 2 nếu đang ở mức độ 1.
• Thực hiện tích hợp đầy đủ các giấy tờ, thông tin an sinh, tài khoản ngân hàng và số điện thoại vào ứng dụng VNeID theo hướng dẫn.
• Theo dõi thường xuyên các thông báo về mức miễn, giảm phí cụ thể hiển thị trực tiếp trên giao diện dịch vụ công của VNeID trước khi thực hiện thanh toán trực tuyến.