Trong quá trình tham gia giao thông, việc chấp hành hiệu lệnh của lực lượng chức năng là nghĩa vụ bắt buộc của mọi công dân. Tuy nhiên, thực tế ghi nhận không ít trường hợp người vi phạm có thái độ không hợp tác, thậm chí là chống đối quyết liệt đối với lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) đang làm nhiệm vụ. Vậy hành vi chống đối này sẽ bị xử lý như thế nào? Khi nào ranh giới giữa một vi phạm hành chính thông thường sẽ chuyển sang một bản án hình sự nghiêm khắc?

Quyền hạn của Cảnh sát giao thông theo quy định năm 2020

Tại thời điểm cuối năm 2020, hoạt động tuần tra, kiểm soát của lực lượng CSGT được điều chỉnh trực tiếp bởi Thông tư 65/2020/TT-BCA. Theo đó, cán bộ CSGT có quyền dừng các phương tiện giao thông đường bộ, kiểm soát người và phương tiện, giấy tờ của người điều khiển phương tiện và các giấy tờ tùy thân khác theo quy định.

Việc người tham gia giao thông không chấp hành hiệu lệnh dừng xe, có lời lẽ lăng mạ hoặc dùng vũ lực để ngăn cản cán bộ thực hiện nhiệm vụ đều được coi là hành vi chống đối người thi hành công vụ.

Xử phạt hành chính: Khi hành vi chưa đến mức truy cứu hình sự

Đối với các hành vi cản trở ở mức độ nhẹ, chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Cụ thể, tại Điều 20 Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định:

"2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Cản trở hoặc không chấp hành yêu cầu thanh tra, kiểm tra, kiểm soát của người thi hành công vụ;

b) Có lời nói, hành động đe dọa, lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người thi hành công vụ;..."

Nếu người vi phạm dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt tiền có thể lên đến 5.000.000 đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 20 Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Án tù lên đến 7 năm

Ranh giới giữa xử phạt hành chính và hình sự thường dựa trên tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi. Khi người vi phạm dùng vũ lực (đấm, đá, dùng hung khí tấn công...) hoặc đe dọa dùng vũ lực một cách thực tế để ngăn cản CSGT thực hiện nhiệm vụ, họ có thể bị truy cứu về Tội chống người thi hành công vụ theo Điều 330 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

"1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội 02 lần trở lên;

c) Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội;

d) Gây thiệt hại về tài sản 50.000.000 đồng trở lên;

đ) Tái phạm nguy hiểm."

Đặc biệt, nếu hành vi chống đối dẫn đến việc gây thương tích cho cán bộ CSGT, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội cố ý gây thương tích với khung hình phạt rất nặng, tùy thuộc vào tỷ lệ tổn thương cơ thể gây ra.

Lời khuyên pháp lý cho người tham gia giao thông

Trong mọi tình huống, khi bị dừng xe kiểm tra, người dân cần giữ thái độ bình tĩnh và chấp hành các yêu cầu của người thi hành công vụ. Nếu cho rằng quyết định dừng xe hoặc xử phạt của CSGT là không đúng quy định, người dân có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính theo trình tự pháp luật, tuyệt đối không được có hành vi cản trở, lăng mạ hay tấn công lực lượng chức năng.

Việc thiếu kiềm chế trong một khoảnh khắc có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nặng nề, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai và quyền tự do của bản thân.