Từ ngày 01/10/2026, Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026 (số hiệu 06/2026/QH16) chính thức bước vào đời sống pháp lý. Văn bản luật quan trọng này đã mang đến hàng loạt bước đột phá trong tư duy quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng. Trong đó, điểm nhấn cốt lõi nhận được sự chú ý đặc biệt từ dư luận và cộng đồng doanh nghiệp, tri thức chính là việc bổ sung nhóm đối tượng đi đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào diện ưu tiên chú trọng khen thưởng.

Sửa đổi nguyên tắc khen thưởng: Tôn vinh giá trị sáng tạo và hiệu quả thiết thực

Công tác thi đua, khen thưởng luôn đóng vai trò là động lực quan trọng để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, trước sự phát triển bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc ghi nhận và động viên kịp thời các lực lượng tiên phong trên mặt trận công nghệ và tri thức trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026, các điểm c khoản 2 Điều 5 và điểm d khoản 2 Điều 5 của Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 đã được sửa đổi, bổ sung một cách toàn diện và sâu sắc.

Cụ thể, nội dung quy định mới tại nguyên tắc khen thưởng được thể hiện như sau:

"c) Một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; thành tích đến đâu khen thưởng đến đó.

Không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được, trừ khen thưởng công trạng;

d) Chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể, hộ gia đình trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh; cá nhân, tập thể công tác ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số."

Thay đổi này không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về nguyên tắc thi đua, khen thưởng mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ của Nhà nước trong việc khuyến khích tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm và tận dụng sức mạnh khoa học công nghệ để bứt phá.

Điểm khác biệt căn bản so với Luật Thi đua, Khen thưởng 2022

Để thấy rõ tầm nhìn mới của lập pháp, chúng ta cần đối chiếu với các quy định tại Điều 5 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 trước đây. Ở thời điểm trước ngày 01/10/2026, các quy định tương ứng chỉ dừng lại ở phạm vi:

"Điều 5: Nguyên tắc thi đua, khen thưởng

...

2. Việc khen thưởng được thực hiện theo các nguyên tắc sau đây:

...

c) Một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được; thành tích đến đâu khen thưởng đến đó;

d) Chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể, hộ gia đình trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh; cá nhân, tập thể công tác ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn."

Qua sự so sánh đối chiếu này, có thể nhận thấy rõ hai định hướng cải cách mang tính chiến lược:

• Thứ nhất, phân định rõ ràng giữa khen thưởng thông thường và khen thưởng công trạng: Việc làm rõ nguyên tắc "không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được, trừ khen thưởng công trạng" giúp khắc phục triệt để tình trạng trùng lặp, cào bằng hoặc khen thưởng tràn lan trong thực tiễn hành chính.
• Thứ hai, mở rộng diện đối tượng ưu tiên khen thưởng gắn liền với xu thế thời đại: Bên cạnh các lực lượng truyền thống là người lao động trực tiếp, cán bộ chiến sĩ tại vùng biên giới, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn hay vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Nhà nước chính thức đặt nhóm lực lượng tiên phong trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở vị trí ưu tiên khen thưởng cao.

Ý nghĩa thực tiễn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

Việc đưa nội dung chú trọng khen thưởng nhóm cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là sự bổ sung thuần túy về mặt kỹ thuật lập pháp, mà còn mang ý nghĩa động viên chính trị - xã hội vô cùng to lớn:

1. Thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội: Khen thưởng đúng lúc, đúng đối tượng sẽ là đòn bẩy tinh thần quan trọng, kích thích các ý tưởng sáng tạo, các công trình nghiên cứu khoa học có tính ứng dụng cao, từ đó giải quyết các bài toán thực tiễn của đất nước.
2. Tăng cường hiệu quả công tác chuyển đổi số quốc gia: Xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số đòi hỏi sự tham gia chủ động, tích cực của từng cá nhân và tổ chức. Việc chú trọng tuyên dương những tấm gương đi đầu trong chuyển đổi số giúp lan tỏa nhanh chóng các mô hình hay, cách làm hiệu quả trong toàn cộng đồng.
3. Đảm bảo tính công bằng và thực chất trong thi đua: Thành tích được ghi nhận không dựa trên chức vụ hay vị trí công tác, mà căn cứ vào "hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung". Điều này khuyến khích mọi tầng lớp nhân dân nhiệt tình tham gia phong trào thi đua yêu nước.

Tóm lại, những sửa đổi quan trọng tại Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026 là bước đi kịp thời, thể hiện sự đồng hành của pháp luật với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, hứa hẹn tạo ra luồng sinh khí mới cho các phong trào thi đua trên toàn quốc.