Quy định mới về trình tự rà soát, phê duyệt và công bố các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược đặt hàng nhằm tối ưu hóa nguồn lực quốc gia.

Nhằm thúc đẩy các công trình nghiên cứu trọng điểm và chủ động trong cuộc đua công nghệ toàn cầu, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 42/2026/TT-BKHCN. Văn bản này thiết lập khung pháp lý chặt chẽ nhưng linh hoạt, quy định cụ thể trình tự rà soát, lựa chọn và phê duyệt các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược đặt hàng thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt.

Một trong những điểm đột phá được quy định chi tiết tại Điều 15 Thông tư 42/2026/TT-BKHCN là cơ chế công khai minh bạch: Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm công bố nhiệm vụ công nghệ chiến lược đặt hàng trong thời hạn 05 ngày làm việc ngay sau khi được phê duyệt, tạo tiền đề cho việc tuyển chọn hoặc giao trực tiếp cho các đơn vị có năng lực tốt nhất.

Tổ chuyên gia liên Bộ: Cơ quan 'gác cổng' rà soát và lựa chọn nhiệm vụ

Theo quy trình, sau khi tiếp nhận hồ sơ đề xuất từ các Bộ, ngành, địa phương, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiến hành kiểm tra tính hợp lệ. Nếu hồ sơ đầy đủ theo quy định, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ quyết định thành lập Tổ chuyên gia liên Bộ để tiến hành rà soát chuyên sâu và lựa chọn nhiệm vụ.

Thành phần Tổ chuyên gia liên Bộ được thiết kế linh hoạt và toàn diện, bao gồm Tổ trưởng, ủy viên kiêm thư ký (là chuyên viên của Bộ Khoa học và Công nghệ) cùng các ủy viên đại diện cho Bộ, ngành, địa phương đề xuất nhiệm vụ, các cơ quan liên quan và các chuyên gia hàng đầu trong hoặc ngoài nước. Tùy thuộc vào quy mô, tính chất và yêu cầu chuyên môn của từng ngành công nghệ chiến lược, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ quyết định số lượng thành viên phù hợp.

Tổ chuyên gia liên Bộ đóng vai trò là cơ quan thẩm định đa chiều, có trách nhiệm đánh giá hồ sơ dựa trên các tiêu chí khắt khe:

• Tính hợp pháp và tính không trùng lặp: Đảm bảo hồ sơ tuân thủ pháp luật và không bị chồng chéo với các chương trình, đề tài nghiên cứu đã hoặc đang triển khai.
• Sự phù hợp với định hướng chiến lược: Nhiệm vụ phải thuộc Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ ban hành.
• Đáp ứng mục tiêu Chương trình quốc gia đặc biệt: Đảm bảo thỏa mãn đầy đủ các tiêu chí chuyên môn, kỹ thuật và khả năng ứng dụng thực tiễn theo các văn bản chỉ đạo của Chính phủ.

Điều kiện tiến hành họp và trách nhiệm bảo lưu ý kiến của chuyên gia

Nhằm bảo đảm chất lượng tư vấn và tính trung thực trong việc đánh giá, khoản 4 Điều 15 Thông tư 42/2026/TT-BKHCN quy định cuộc họp của Tổ chuyên gia liên Bộ chỉ hợp lệ khi có ít nhất 2/3 tổng số thành viên tham dự.

Đối với trường hợp thành viên không thể trực tiếp tham dự phiên họp, chuyên gia đó bắt buộc phải gửi ý kiến rà soát, đánh giá bằng văn bản về Bộ Khoa học và Công nghệ chậm nhất 01 ngày làm việc trước thời điểm diễn ra cuộc họp. Tại phiên họp, thư ký hành chính sẽ công bố công khai ý kiến văn bản này để hội đồng cùng xem xét.

Đáng chú ý, cơ chế làm việc của Tổ chuyên gia đề cao tính chịu trách nhiệm cá nhân đi đôi với trách nhiệm tập thể. Mỗi thành viên được quyền yêu cầu bảo lưu ý kiến cá nhân trong biên bản nếu quan điểm của mình khác với kết luận chung của Tổ chuyên gia. Trường hợp Tổ chuyên gia kết luận nhiệm vụ không đủ điều kiện phê duyệt, lý do từ chối phải được ghi nhận chi tiết, rõ ràng trong biên bản họp để phản hồi chính thức cho cơ quan đặt hàng.

Thời hạn phê duyệt 10 ngày và nghĩa vụ công bố thông tin trong 5 ngày

Quy trình xem xét và quyết định nhiệm vụ được khống chế thời gian nghiêm ngặt nhằm tránh tình trạng hồ sơ bị tồn đọng, kéo dài làm mất đi tính thời sự của công nghệ:

1. Thời hạn phê duyệt nội dung nhiệm vụ

Trong trường hợp Tổ chuyên gia liên Bộ kết luận nhiệm vụ đạt yêu cầu và đủ điều kiện, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xem xét và ban hành quyết định phê duyệt nội dung nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đặt hàng trong thời hạn không quá 10 ngày làm việc kể từ ngày có kết luận của Tổ chuyên gia.

2. Nghĩa vụ công bố thông tin công khai

Đặc biệt, theo khoản 8 Điều 15 Thông tư 42/2026/TT-BKHCN, trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định phê duyệt, Bộ Khoa học và Công nghệ bắt buộc phải công bố công khai danh mục nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đặt hàng.

Việc công bố thông tin được thực hiện đồng bộ trên 02 kênh truyền thông chính thức:

• Nền tảng số quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ;
• Cổng thông tin điện tử chính thức của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Việc minh bạch hóa thông tin trong thời hạn ngắn 5 ngày đóng vai trò then chốt, giúp các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức KH&CN trên toàn quốc nhanh chóng tiếp cận thông tin, chuẩn bị hồ sơ năng lực để tham gia đăng ký tuyển chọn hoặc nhận giao trực tiếp nhiệm vụ, đưa các công nghệ chiến lược sớm đi vào cuộc sống.