Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không chỉ đơn thuần là những dòng mã hóa khô khan mà đã trở thành "vàng đen" mới, là tài nguyên chiến lược quyết định sự thịnh vượng của mỗi quốc gia. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Chính phủ Việt Nam đã ban hành những quyết sách mạnh mẽ nhằm khơi thông dòng chảy dữ liệu, thúc đẩy kinh tế số phát triển vượt bậc. Một trong những bước đi mang tính đột phá nhất chính là mục tiêu đưa vào vận hành tối thiểu 05 sàn giao dịch dữ liệu vào năm 2030.

Bước ngoặt từ Chiến lược dữ liệu quốc gia mới

Theo quy định tại Quyết định 1308/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển mạnh mẽ kinh tế dữ liệu, công nghiệp dữ liệu và thị trường dữ liệu. Cụ thể, tại điểm a khoản 2 Mục III Điều 1 của Quyết định này nêu rõ:

Đến năm 2030, đưa vào vận hành tối thiểu 05 sàn dữ liệu theo quy định của pháp luật, hướng đến hình thành thị trường dữ liệu minh bạch, an toàn, có kiểm soát.

Quy định mới này đánh dấu sự kế thừa và nâng cấp toàn diện so với Quyết định 142/QĐ-TTg trước đây. Nếu như trước đó, chúng ta mới chỉ dừng lại ở mức độ "thí điểm, thử nghiệm" thì nay, mục tiêu đã được định hình rõ ràng là "vận hành chính thức" các sàn dữ liệu thành phần, sàn dữ liệu vùng hoặc sàn dữ liệu chuyên ngành.

Ai sẽ là người cầm trịch cuộc chơi công nghệ này?

Để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng này, sự phân công trách nhiệm giữa các cơ quan nhà nước được quy định cực kỳ chặt chẽ. Tại chỉ tiêu số 22 Phần A Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định 1308/QĐ-TTg, Bộ Công an được giao vai trò là cơ quan chủ trì theo dõi, đánh giá toàn bộ quá trình vận hành các sàn dữ liệu.

Bên cạnh đó, các cơ quan phối hợp then chốt bao gồm Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Sự phối hợp liên ngành này đảm bảo rằng các sàn dữ liệu khi đi vào hoạt động không chỉ đáp ứng yêu cầu về mặt công nghệ, an ninh an toàn thông tin mà còn phù hợp với nhu cầu thực tiễn của từng địa phương, từng ngành kinh tế mũi nhọn.

Nguyên tắc vận hành: Minh bạch, an toàn và đúng luật

Giao dịch dữ liệu là một lĩnh vực cực kỳ nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền riêng tư và an ninh quốc gia. Do đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hoạt động giao dịch trên các sàn dữ liệu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Giao dịch điện tử 2023, Luật Dữ liệu 2024 và các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Nghị định 13/2023/NĐ-CP.

Các sàn dữ liệu phải bảo đảm:

• Tính minh bạch: Mọi giao dịch, nguồn gốc dữ liệu và lịch sử khai thác phải được lưu vết, giám sát chặt chẽ.
• Tính an toàn: Áp dụng các công nghệ bảo mật tiên tiến nhất như mã hóa đồng hình, tính toán bảo mật đa bên để ngăn chặn lộ lọt thông tin.
• Khả năng sử dụng lại: Dữ liệu phải được chuẩn hóa để có thể tái sử dụng ở quy mô lớn, tránh lãng phí tài nguyên số.

Kỳ vọng thúc đẩy các mô hình kinh doanh mới

Việc hình thành các sàn dữ liệu được kỳ vọng sẽ là bệ phóng cho các mô hình kinh doanh mới dựa trên dữ liệu (Data-driven business) trong hàng loạt lĩnh vực trọng điểm như tài chính, ngân hàng, y tế, giáo dục, nông nghiệp, logistics và đô thị thông minh. Các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn dữ liệu chất lượng cao, được chuẩn hóa để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) "Make in Vietnam", từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên bản đồ công nghệ toàn cầu.

Với việc Quyết định 1308/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực từ ngày 18/7/2026 và thay thế hoàn toàn Quyết định 142/QĐ-TTg, hành lang pháp lý cho thị trường dữ liệu tại Việt Nam đã thực sự bước sang một trang mới đầy hứa hẹn.